Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i potpuna posvećenost
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinirane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Udruženja građana i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono telo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad sa počiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć kod pojedinačnih odnosno kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizovane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za decu svedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posetu i bezbednost
Član 32 - Građanske posledice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekavanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična dela, uključujući i dela počinjena u ime takozvane časti
Član 43 - Važenje krivičnih dela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presuda druge strane ugovornice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog razrešenja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mere zaštite
Član 53 - Mere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i po službenoj dužnosti
Član 56 - Mere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
Član 58 - Zastarelost
Član 59 - Boravišni status
Član 60 - Rodno zasnovani zahtevi za azil
Član 61 - Zabrana proterivanja, odnosno vraćanja (non-refoulement)
 
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i potpuna posvećenost
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinirane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Udruženja građana i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono telo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad sa počiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć kod pojedinačnih odnosno kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizovane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za decu svedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posetu i bezbednost
Član 32 - Građanske posledice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekavanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična dela, uključujući i dela počinjena u ime takozvane časti
Član 43 - Važenje krivičnih dela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presuda druge strane ugovornice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog razrešenja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mere zaštite
Član 53 - Mere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i po službenoj dužnosti
Član 56 - Mere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
Član 58 - Zastarelost
Član 59 - Boravišni status
Član 60 - Rodno zasnovani zahtevi za azil
Član 61 - Zabrana proterivanja, odnosno vraćanja (non-refoulement)
 
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
1) U svrhu primene ove konvencije, strane preduzimaju sledeće:
a) prikupljaju relevantne statističke podatke u redovnim vremenskim razmacima o slučajevima svih vidova nasilja obuhvaćenih Konvencijom;
b) podržavaju istraživanja na terenu svih vidova nasilja obuhvaćenih Konvencijom radi: proučavanja osnovnih uzroka i posledica, učestalosti i stope osuda, kao i efikasnosti mera koje se preduzimaju u primeni ove konvencije.

2) Strane nastoje da sprovode ankete među stanovništvom u redovnim vremenskim razmacima radi procene preovlađujućeg stanja i trendova svih oblika nasilja obuhvaćenih Konvencijom.

3) Strane se obavezuju da dostave stručnoj grupi iz člana 66 ove konvencije prikupljene podatke u skladu sa ovim članom s ciljem podsticanja međunarodne saradnje i omogućavanja međunarodnog pregleda i upoređivanja.

4) Strane obezbeđuju da prikupljeni podaci u skladu sa ovim članom budu dostupni javnosti.
 
0 – pitanje nije regulisano zakonom / politikom, ili postojeća regulativa je vrlo daleko od standarda Konvencije (standard iz Konvencije se smatra minimalnim standardom)
1 – postoji regulacija, ali nije postignut standard Konvencije (u rešenju i / ili primeni)
2 – postignut standard Konvencije ili sasvim blizu standardu u rešenju
3 - postignut standard Konvencije ili sasvim blizu standardu u rešenju i u primeni
4 – pitanje je u državi rešeno iznad standarda Konvencije SE
Generalna procena čl. 11 Prikupljanje podataka i istraživanje
Poređenje između država čl. 11 Prikupljanje podataka i istraživanje
PITANJA
 
a. Da li vaša zemlja prikuplja podatke o svim oblicima nasilja kao što je navedeno u Konvenciji? Navedite kategorije podataka. Da li se podaci prikupljaju redovno, a, ako je odgovor potvrdan, navedite dinamiku prikupljanja. Koji su izvori podataka? Navedite instituciju koja prikuplja podatke (Zavod za statistiku, zdravstvene institucije, socijalna zaštita, policija, pravosuđe, uključujući tužioce, nevladine organizacije itd.).
Odgovor: U Nacionalnoj strategiji za sprečavanje i suzbijanje nasilja nad ženama u porodici i u partnerskim odnosima (2009–2015), u poglavlju pod nazivom „Razmotriti i predložiti uvođenje jedinstvenog softverskog sistema za evidenciju slučajeva nasilja nad ženama“, propisani su postupci s ciljem obezbeđivanja podataka o tome: 1) koliko je prijavljenih incidenata nasilja i kojim službama (ova baza bi se odnosila na slučajeve nasilja prijavljene nadležnim službama, te, shodno tome, neće pružiti podatke o prevalenciji nasilja, do kojih se može doži periodičnim istraživanjima, npr. na svakih pet godina); 2) kakve su karakteristike aktera i događaja; 3) kakve su karakteristike postupaka službi (preduzete radnje, mere i usluge).
PLUS
a. Da li vaša zemlja prikuplja podatke o svim oblicima nasilja kao što je navedeno u Konvenciji? Navedite kategorije podataka. Da li se podaci prikupljaju redovno, a, ako je odgovor potvrdan, navedite dinamiku prikupljanja. Koji su izvori podataka? Navedite instituciju koja prikuplja podatke (Zavod za statistiku, zdravstvene institucije, socijalna zaštita, policija, pravosuđe, uključujući tužioce, nevladine organizacije itd.).
Odgovor: U Nacionalnoj strategiji za sprečavanje i suzbijanje nasilja nad ženama u porodici i u partnerskim odnosima (2009–2015), u poglavlju pod nazivom „Razmotriti i predložiti uvođenje jedinstvenog softverskog sistema za evidenciju slučajeva nasilja nad ženama“, propisani su postupci s ciljem obezbeđivanja podataka o tome: 1) koliko je prijavljenih incidenata nasilja i kojim službama (ova baza bi se odnosila na slučajeve nasilja prijavljene nadležnim službama, te, shodno tome, neće pružiti podatke o prevalenciji nasilja, do kojih se može doži periodičnim istraživanjima, npr. na svakih pet godina); 2) kakve su karakteristike aktera i događaja; 3) kakve su karakteristike postupaka službi (preduzete radnje, mere i usluge). Ta baza podataka treba da prati: 1) operativnu efikasnost službe – prikupljene informacije omogućavaju praćenje efikasnosti i delotvornosti preduzetih intervencija/-e od strane pojedinačnih službi; 2) praćenje i nadzor postupaka u vezi sa svakim prijavljenim slučajem nasilja u porodičnom kontekstu, što treba da uključi mogućnost da se: a) slučaj, odnosno žrtva nasilja prate od početka do kraja procesa; b) koordiniše tok informacija između službi kojima se obraća odnosno koje postupaju; c) nadgleda da li zaposleni primenjuju postupke i procedure garantovane zakonom ili podzakonskim aktima (protokoli o postupanju i protokoli o međusektorskoj saradnji); 3) način na koji se izrađuju politike u oblasti prevencije i zaštite žena od nasilja, kao i način praćenja efekata usvojenih politika i mera.
U Srbiji ne postoji sistematsko prikupljanje podataka o svim oblicima nasilja predviđenih Konvencijom. Osnovni mehanizam prikupljanja i objavljivanja podataka o nasilju predstavlja godišnji izveštaj o radu centara za socijalni rad koji priprema i objavljuje Republički zavod za socijalnu zaštitu. Republički zavod za statistiku na godišnjem nivou prikuplja i objavljuje podatke o punoletnim učiniocima krivičnih dela, maloletnim učiniocima krivičnih dela i korisnicima socijalne zaštite. Pored toga, Republički zavod za statistiku objavljuje publikaciju „Žene i muškarci u Republici Srbiji“, koja je do sada objavljena tri puta: 2005, 2008. i 2011. godine. Publikacija sadrži podatke o broju punoletnih lica osuđenih sa krivično delo nasilje u porodici. Pokrajinski ombudsman na godišnjem nivou prikuplja i objavljuje podatke o nasilju u porodici od nadležnih institucija u AP Vojvodini. Statistički podaci obrađeni na osnovu administrativnih evidencija policije o prijavama i postupcima u vezi sa nasiljem u porodici nisu javno dostupni.
Rezultati istraživanja prakse vođenja evidencije i dokumentacije svih relevantnih službi koje učestvuju u pružanju standardnih i specijalizovanih usluga žrtvama nasilja u porodici (2009)1 ukazali su da je ova oblast nedovoljno zakonski uređena i da u momentu sprovođenja istraživanja nijedna služba, osim centra za socijalni rad, nije imala pravno uređenu oblast vođenja evidencije (jedan deo institucija i organizacija, u nedostatku zvanične evidencije, razvio je interne evidencije). Pokrajinski sekretarijat za privredu, zapošljavanje i ravnopravnost polova, u saradnji sa Autonomnim ženskim centrom (2010), formirao je ekspertsku radnu grupu sa zadatkom da kreira model administrativne baze podataka o nasilju u porodičnom kontekstu. Radna grupa je sastavila predlog zajedničke (jedinstvene) evidencije relevantnih službi o prijavljenim slučajevima nasilja u porodici, koji podrazumeva uspostavljanje elektronske razmene podataka između službi. Na osnovu ovog predloga izrađen je softver za elektronski unos i obradu podataka, koji je tokom 2013. godine testiran u dve lokalne sredine (Zrenjanin i Sombor). Prilikom izrade i testirana softvera traženo je mišljenje Poverenika za informacije od javnog značaja i zaštitu podataka o ličnosti, po čijim je preporukama postupano.
MINUS
b. Koji tip podataka se prikuplja? Molimo vas da imate u vidu da broj slučajeva, podaci o žrtvama i učiniocima – pol, starost, vrsta nasilja, odnos sa učiniocem, geografska lokacija, broj osuđivanja i broj mera zaštite – i drugi faktori, kao što je invaliditet, predstavljaju minimalne zahteve za javne vlasti, sudstvo, policiju i socijalnu zaštitu u prikupljanju podataka. Ako postoje druge vrste prikupljenih podataka, navedite (težina nasilja, incidenti, uticaj nasilja, bračni status žrtava itd.).
Odgovor: U „Izveštaju o radu centara za socijalni rad za 2011. godinu“ (Republički zavod za socijalnu zaštitu) žrtve nasilja nisu razvrstane prema polu, osim u tabeli koja daje podatke o dominantnoj vrsti nasilja, ukršteno sa starosnom dobi i polom. Na osnovu ovih podataka može se zaključiti da se žene žrtve nasilja u porodici u dve trećine slučajeva koji su registrovani nalaze u starosnim grupama mladi/-e i stari/-e (69% i 65,7%), a u 86,7% slučajeva u grupi odrasli/-e korisnici/-e. Evidentirano je 5.450 učinilaca nasilja u porodici, od čega muškarci čine 79,7%.
PLUS
b. Koji tip podataka se prikuplja? Molimo vas da imate u vidu da broj slučajeva, podaci o žrtvama i učiniocima – pol, starost, vrsta nasilja, odnos sa učiniocem, geografska lokacija, broj osuđivanja i broj mera zaštite – i drugi faktori, kao što je invaliditet, predstavljaju minimalne zahteve za javne vlasti, sudstvo, policiju i socijalnu zaštitu u prikupljanju podataka. Ako postoje druge vrste prikupljenih podataka, navedite (težina nasilja, incidenti, uticaj nasilja, bračni status žrtava itd.).
Odgovor: U „Izveštaju o radu centara za socijalni rad za 2011. godinu“ (Republički zavod za socijalnu zaštitu) žrtve nasilja nisu razvrstane prema polu, osim u tabeli koja daje podatke o dominantnoj vrsti nasilja, ukršteno sa starosnom dobi i polom. Na osnovu ovih podataka može se zaključiti da se žene žrtve nasilja u porodici u dve trećine slučajeva koji su registrovani nalaze u starosnim grupama mladi/-e i stari/-e (69% i 65,7%), a u 86,7% slučajeva u grupi odrasli/-e korisnici/-e. Evidentirano je 5.450 učinilaca nasilja u porodici, od čega muškarci čine 79,7%. Problem predstavlja činjenica da među nabrojanim relacijama između žrtve i učinioca ne postoji partnerska relacija. U odnosu na način prijavljivanja nasilja u porodici u centrima za socijalni rad, pojedinačno, najveći broj prijava stiže iz policije (29%). „Sintetizovani izveštaj o radu centara za socijalni rad za 2012. godinu“ (Republički zavod za socijalnu zaštitu) sadrži podatke o broju žrtava nasilja po godinama od 2006. do 2012. za područje Srbije; broju porodica u kojima je utvrđeno postojanje nasilja sa brojem žrtava razvrstano po starosnoj dobi (deca, mladi, odrasli, stariji); o strukturi korisnika prema vrsti nasilja ukršteno sa starosnom dobi i polom; o strukturi žrtava nasilja prema mestu odvijanja nasilja i izvorom prijave ukršteno sa starosnom dobi; o vrsti postupaka koje je pokrenuo centar za socijalni rad ukršteno sa starosnom dobi; o izrečenim merama; kao i o strukturi nasilnika prema srodstvu sa žrtvom ukršteno sa polom nasilnika. Ministarstvo rada, zapošljavanja i socijalne politike, posredstvom projekta „Borba protiv seksualnog i rodno zasnovanog nasilja“, razdelilo je upitnike te prikupilo i analiziralo podatke o uslugama i kapacitetima centara za socijalni rad u 2009. godini. Tim istraživanjem bilo je obuhvaćeno 139 centara za socijalni rad u Republici Srbiji. Jedna komponenta istraživanja bila je analiza prikupljanja i upravljanja podacima. Prema istraživanju tog ministarstva, nešto više od polovine centara za socijalni rad (53%) navodi da razvrstavaju podatke o žrtvama nasilja u porodici, a 47% navodi da ne primenjuju tu metodologiju u vođenju dokumentacije o korisnicima i radu s njima. Oko 40% (55) centara za socijalni rad iznosi da vodi dokumentaciju kojom se razvrstavaju podaci o počiniocima nasilja u porodici, dok ostali centri za socijalni rad ne praktikuju takvu vrstu dokumentovanja.
Važno je napomenuti da su svi centri za socijalni rad, kada su odgovarali na to pitanje, imali u vidu učinioce nasilja kako prema punoletnim, tako i prema maloletnim žrtvama. Polna struktura u slučajevima nasilja u porodici jeste pokazatelj koji prati većina centara za socijalni rad (njih 90 ili 65%). Evidentiraju se i drugi podaci o žrtvi nasilja i učiniocu – podaci o uzrastu, što vrši 85 centara (61%); zaposlenosti, što čini 37 centara (27%), obrazovnom nivou, što čini 35 centara (25%); kao i nacionalnoj pripadnosti, što vrši 31 centar (22%). Samo 24 centra za socijalni rad (17%) navode da imaju mogućnost da čuvaju podatke u elektronskoj formi, dok tu mogućnost nema njih 115 (83%). Značajan broj centara za socijalni rad (više od 35%) naveo je da podatke prikuplja, sređuje i arhivira tokom redovnog godišnjeg izveštavanja o radu, kada su u obavezi da Ministarstvu rada, zapošljavanja i socijalne politike dostave izveštaj o radu u elektronskoj formi.
Ministarstvo unutrašnjih poslova ne objavljuje javno podatke o broju prijava nasilja u podici, niti o broju pokrenutih prekršajnih i krivičnih postupaka. Na osnovu slobodnog pristupa informacijama od javnog značaja,2 a prema dobijenim podacima iz 26 policijskih uprava (bez podataka iz PU Sombor), u 2011. godini je bilo 19.819 prijava događaja nasilja u porodici. Pokrenuto je 5.460 prekršajnih postupaka i podneto 3.014 krivičnih prijava. Učinioci prekršaja su u 84,1% slučajeva bili muškog pola, a učinioci krivičnih dela u 94,5% slučajeva.
Republički zavod za statistiku u okviru publikacije o punoletnim učiniocima krivičnih dela objavljuje podatke o broju krivičnih prijava, optužbi i presuda protiv punoletnih lica, što obuhvata i krivična dela protiv života i tela (ubistvo, teška telesna povreda), protiv polne slobode (silovanje), protiv braka i porodice (nasilje u porodici) i protiv javnog reda i mira (nasilničko ponašanje). U okviru publikacije o maloletnim učiniocima krivičnih dela objavljuju se podaci o broju krivičnih prijava, podnetih predloga veću za izricanje krivične sankcije i izrečenim krivičnim sankcijama, prema prethodno navedenim krivičnim delima. Takođe, dostupni su podaci za period 2004–2012. godina o učiniocima krivičnih dela koji su razvrstani po sledećim grupama: prijavljena i osuđena maloletna lica učinioci krivičnih dela po polu; osuđena maloletna lica prema izrečenim sankcijama; prijavljeni učinioci krivičnih dela po polu; prijavljena punoletna lica za krivično delo nasilja u porodici prema vrsti odluke i polu; prijavljena punoletna lica prema krivičnom delu; osuđena punoletna lica prema krivičnom delu i polu; osuđena punoletna lica prema izrečenoj krivičnoj sankciji.
Podaci koje na godišnjem nivou prikuplja i objavljuje Pokrajinski ombudsman obuhvataju broj zahteva za policijskom intervencijom, broj prekršajnih prijava, broj krivičnih prijava, broj upozorenja, broj zahteva za pokretanjem prekršajnog postupka, broj pokrenutih prekršajnih postupaka, broj izrečenih presuda, broj izrečenih zaštitnih mera, broj osuđujućih presuda, broj oslobađajućih presuda, broj obraćanja centrima za socijalni rad, informacije o polu, radnom statusu, bračnom statusu i stepenu obrazovanja žrtve.
MINUS
c. Da li su u vašoj zemlji rađena istraživanja o nasilju prema ženama i u porodici u poslednjih pet godina? Ako jesu, molimo vas da navedete tip obuhvaćenog nasilja, geografski obuhvat, ko je radio istraživanje i kada. Koji je finansirao istraživanje? Šta je bio cilj istraživanja – da se proceni prevalencija, priroda, determinante i posledice itd.? Da li je bilo na državnom, regionalnom i/ili lokalnom nivou?
Odgovor: „Mapiranje porodičnog nasilja prema ženama u Centralnoj Srbiji“ (2010) jeste studija sačinjena na osnovu istraživanja koje je organizacija „SeConS – grupa za razvojnu inicijativu“ sprovela u okviru projekta „Borba protiv seksualnog i rodno zasnovanog nasilja“. Projekat finansira Vlada Kraljevine Norveške, a sprovodi ga Uprava za rodnu ravnopravnost Ministarstva rada, zapošljavanja i socijalne politike Republike Srbije, uz podršku Programa Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP)3.
PLUS
c. Da li su u vašoj zemlji rađena istraživanja o nasilju prema ženama i u porodici u poslednjih pet godina? Ako jesu, molimo vas da navedete tip obuhvaćenog nasilja, geografski obuhvat, ko je radio istraživanje i kada. Koji je finansirao istraživanje? Šta je bio cilj istraživanja – da se proceni prevalencija, priroda, determinante i posledice itd.? Da li je bilo na državnom, regionalnom i/ili lokalnom nivou?
Odgovor: „Mapiranje porodičnog nasilja prema ženama u Centralnoj Srbiji“ (2010) jeste studija sačinjena na osnovu istraživanja koje je organizacija „SeConS – grupa za razvojnu inicijativu“ sprovela u okviru projekta „Borba protiv seksualnog i rodno zasnovanog nasilja“. Projekat finansira Vlada Kraljevine Norveške, a sprovodi ga Uprava za rodnu ravnopravnost Ministarstva rada, zapošljavanja i socijalne politike Republike Srbije, uz podršku Programa Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP)3. Istraživanje je sprovedeno na teritoriji centralne Srbije (Srbija bez Vojvodine i Kosova, na uzorku od 2.500 žena), pa su i njegovi rezultati reprezentativni samo za stanovništvo ovog dela Srbije.
Ono je pokazalo da je 37,5% žena u toku poslednjih godinu dana i 54,2% žena tokom svog života bilo izloženo nekom obliku nasilja u porodičnom kontekstu. Najučestalije je registrovano psihičko nasilje (48,7% prevalencija tokom života i 31,8% u poslednjih godinu dana), zatim fizičko nasilje (21,6% odnosno 10,1%), ekonomsko nasilje (15,8% odnosno 11,4%) i, najređe, seksualno nasilje (3,8% odnosno 1,2%). Rasprostranjenost nasilja se razlikovala između regiona (stopa je bila najveća u Beogradu), a autorke zaključuju da su razlike verovatno poticale od razlike u spremnosti da se obelodane iskustva nasilja.4
Pokrajinski ombudsman sproveo je istraživanje „Primena Posebnog protokola Ministarstva zdravlja Republike Srbije za zaštitu i postupanje sa ženama koje su izložene nasilju“ (2011), sprovedeno u svih 45 domova zdravlja na teritoriji Autonomne pokrajine Vojvodine. Namera je bila da se ispita koliko su zaposleni u domovima zdravlja obavešteni o samom Protokolu, ali i kako oni vide problem nasilja nad ženama. Osim toga, sačinjen je upitnik za direktore kako bi se došlo do podataka koliko oni koji rukovode zdravstvenim ustanovama poznaju Protokol i način postupanja doma zdravlja u slučajevima nasilja nad ženama.
Viktimološko društvo Srbije sprovelo je više istraživanja o nasilju prema ženama.5 Istraživanje „Porodično nasilje u Srbiji“ (2002), prvo kvantitativno ispitivanje rasprostranjenosti i karakteristika nasilja u porodici u Srbiji, urađeno na uzorku od 700 žena, pokazalo je da je skoro svaka druga žena (46,1%) doživela neki oblik psihičkog nasilja, a da je svaka treća žena pretrpela fizički napad od nekog člana porodice (30,6%). Najviše fizičkog nasilja prema ženi u porodici učini njen suprug ili partner (45,5%). On je i najčešći učinilac svih drugih oblika registrovanog nasilja: 63,5% psihičkog nasilja, 72,8% pretnji, 74,8% fizičkog nasilja, 75% nasilja uz upotrebu oružja i 88,5% seksualnog nasilja.6 Takođe, VDS je sprovelo i „Istraživanje nasilja u porodici u Vojvodini“ (2009), kao deo šireg projekta „Ka sveobuhvatnom sistemu suzbijanja nasilja nad ženama u Vojvodini“.7 Prema podacima istraživanja (sprovedenog na uzorku od 516 žena), svaka druga žena je doživela neki oblik psihičkog, a svaka treća neki oblik fizičkog nasilja, 27% žena bilo je izloženo pretnjama nasiljem, 18,6% proganjanju, a 9% seksualnom nasilju.8
Autonomni ženski centar iz Beograda sproveo je istraživanja o rasprostranjenosti nasilja prema ženama u porodici u okviru realizacije programa „Žensko zdravlje“ (2003), na teritoriji Grada Beograda, na uzorku od 1.194 žene starosti između 15 i 49 godina, a u okviru šire studije Svetske zdravstvene organizacije o nasilju u partnerskim odnosima i ženskom zdravlju.9 Podaci ovog istraživanja ukazuju da je fizičko nasilje prijavilo 22,8%, a seksualno nasilje 6,3% žena, s tim što se u 5,4% slučajeva ova dva oblika javljaju zajedno.10
Analiza AŽC-a „Koliko nas košta nasilje prema ženama u porodici?“ (2011),11 prva te vrste u Srbiji, bavi se ekonomskim aspektima nasilja prema ženama u porodici u Srbiji. Analiza obezbeđuje ideju i model, kao i neophodne informacije i podatke za procenu troškova nasilja prema ženama, pokrivajući samo troškove koje snosi država preko svojih budžetskih korisnika. Procena troškova načinjena u ovoj analizi pokazala je da su minimalni budžetski troškovi nasilja prema ženama, koji uključuju troškove zaposlenih u policiji, pravosudnom sistemu, sistemu socijalne i zdravstvene zaštite u 2009. godini, iznosili između 204,8 i 535,9 miliona dinara. Nažalost, nije bilo moguće sprovesti procenu ostalih izdataka, poput određenih administrativnih stavki (troškova komunikacije, papira, štampanja, kopiranja, dostavljanja), troškova korišćenja automobila i goriva itd.12
„Analiza podataka i protokola o postupanju policije i centra za socijalni rad u slučajevima nasilja u porodici“,13 u okviru Godišnjeg izveštaja Opservatorije za praćenje nasilja prema ženama (2012), već je komentarisana.14 Istraživanje „Posledice koje ima nasilje prema ženama u partnerskom odnosu na decu i odgovor javnih službi na ovaj problem“ (2012)15 sprovedeno je na prigodnom uzorku koji je činilo 170 žena sa iskustvom nasilja, koje imaju bar jedno maloletno dete (ukupno 316 dece) i koje su se obratile ženskim organizacijama za podršku i pomoć. Rezultati ukazuju da su u više od dve trećine slučajeva deca prisustvovala nasilju koje vrši njihov otac prema svojoj supruzi (dečjoj majci). Gotovo u polovini slučajeva u kojima su majke izložene nasilju od strane partnera nasilje je bilo ispoljeno i prema deci. U manje od 10% slučajeva nasilje prema deci desilo se samo jednom.16
Udruženje sudija za prekršaje Republike Srbije sprovelo je 2004. godine istraživanje prekršaja sa elementom nasilja u porodici za područje Republike Srbije. Osnovni cilj projekta je bilo sveobuhvatno (po unapred utvrđenim parametrima) istraživanje prisutnosti problema nasilja u porodici na području cele Srbije, za period 2004–2005. godina, a kroz predmete okončane u prekršajnim postupcima. Cilj je bilo i istraživanje rasprostranjenosti nasilja koje se dogodilo i prijavljeno nadležnim državnim organima (policiji) a iz određenih razloga nije procesuirano. Istraživanjem je bilo obuhvaćeno isključivo psihičko ili fizičko ili kombinovano psihičko i fizičko nasilje, jer se ostali oblici (seksualno, ekonomsko) u prekršajnom postupku ili nisu mogli izdvojeno pojaviti ili su ostali prikriveni, u sklopu nekog od istraživanih vidova. Istraživanjem krivičnopravne i porodičnopravne zaštite od nasilja u porodici u pravosudnoj praksi u Srbiji bavio se Autonomni ženski centar, a podaci ovih istraživanja biće prikazani u odgovarajućim poglavljima ove studije.
Analizom fenomena ubistva žena u porodično-partnerskom kontekstu bavi se u kontinuitetu od 2010. godine mreža „Žene protiv nasilja“, koja konstatuje stalno povećanje broja ubijenih žena, bez adekvatnog društvenog odgovora. U 2013. godini na teritoriji Srbije ubijene su 43 žene u porodično-partnerskom kontekstu, a u 2012. registrovana su 32 ubistva. Ubistvom partnerki bavi se i istraživanje „Žene žrtve ubistva u partnerskom odnosu“,17 a analizom postupanja službi pre i nakon dela ubistva: „Istraživanje o ubistvima žena u porodici tokom 2011. godine – postupanje policije i centara za socijalni rad“18 i „Ubistva žena od strane partnera: istraživanje pravosudne prakse“,19 u okviru Godišnjeg izveštaja Opservatorije za praćenje nasilja prema ženama za 2013. godinu.
MINUS
e. Da li su informacije iz tog/tih istraživanja i/ili prikupljenih podataka o nasilju prema ženama i u porodici bile dostupni javnosti?
Odgovor: Svi navedeni statistički podaci i istraživanja (u skladu sa Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti20) dostupni su javnosti ili na internet-stranicama ili na osnovu zahteva prema Zakonu o slobodnom pristupu informacijama od javnog značaja,21 uz napomenu da nadležne institucije često ne postupaju u skladu sa zahtevom upućenim na osnovu ovog zakona.
e. Da li su informacije iz tog/tih istraživanja i/ili prikupljenih podataka o nasilju prema ženama i u porodici bile dostupni javnosti?
Odgovor: Svi navedeni statistički podaci i istraživanja (u skladu sa Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti20) dostupni su javnosti ili na internet-stranicama ili na osnovu zahteva prema Zakonu o slobodnom pristupu informacijama od javnog značaja,21 uz napomenu da nadležne institucije često ne postupaju u skladu sa zahtevom upućenim na osnovu ovog zakona.
MINUS
[1] Autorka izveštaja je Jasmina Nikolić (2009).
[2] Izveštaj je izradila Tanja Ignjatović (2013).
[3] Istraživanje je sprovedeno sa ciljem da omogući reprezentativne podatke o rasprostranjenosti i osnovnim obeležjima porodičnog nasilja nad ženama u centralnoj Srbiji i time obezbedi analizu stanja za potrebe izrade Nacionalne strategije za sprečavanje i suzbijanje nasilja nad ženama i nasilja u porodici, kao i za potrebe unapređenja institucionalnog okvira, politika i mera u borbi protiv nasilja nad ženama. Istraživanjem nije ispitivano porodično nasilje nad decom, niti nasilje nad muškarcima.
[4] Autorke istraživanja su Marija Babović, Katarina Ginić i Olivera Vuković (2010).
[5] Između ostalih: istraživanje „Žene, nasilje i rat“ (1995), o ženskom iskustvu ratne viktimizacije u ratu u bivšoj Jugoslaviji; „Od žrtve do zatvorenice, nasilje u porodici i kriminalitet žena“ (2000), kvantitativno istraživanje rađeno u ženskom zatvoru u Požarevcu.
[6] Izveštaj za ovaj segment istraživanja sastavila je Ivana Vidaković, a urednica publikacije je Vesna Nikolić-Ristanović (2002).
[7] Nosilac celokupnog projekta je Pokrajinski sekretarijat za rad, zapošljavanje i ravnopravnost polova APV. Istraživanje je finansirao Fond UN za podršku akcijama protiv nasilja nad ženama, a ono je za predmet imalo nasilje nad ženama u porodici na teritoriji AP Vojvodine.
[8] Izveštaj za ovaj segment istraživanja sastavio je Nikola Petrović, a urednica publikacije je Vesna Nikolić-Ristanović (2010).
[9] Ciljevi istraživanja: obezbediti pouzdane procene učestalosti fizičkog, seksualnog i psihičkog nasilja nad ženama, proceniti vezu između partnerskog nasilja i njegovih zdravstvenih posledica, utvrditi faktore koji mogu da zaštite ili ugroze ženu, kao i strategije i usluge koje one koriste da bi se zaštitile od nasilja.
[10] Urednica izveštaja je Stanislava Otašević (2005).
[11] U okviru projekta „Za smanjenje siromaštva: civilno društvo i odgovorna vlada“, koji je realizovalo sedam kontakt-organizacija civilnog društva u partnerstvu sa Institutom za održive zajednice, uz finansijsku podršku Ministarstva inostranih poslova Kraljevine Norveške.
[12] Autorke analize su Lidija Kuzmanov i Biljana Mladenović (2011).
[13] Ciljevi analize: ustanovljavanje ključnih karakteristika administrativnih baza podataka u dva sistema zaštite od nasilja u porodici i mogući pravac njihovog unapređenja, odnosa između prijavljenog nasilja u porodici i mera/intervencija koje preduzimaju ova dva sistema zaštite i pravac unapređenja postupanja, utvrđivanje do koje mere su postojeća pravila o postupanju (protokoli) usmeravajuća za praksu profesionalaca.
[14] Autorka analize je Tanja Ignjatović (2013).
[15] Istraživanje je realizovao Autonomni ženski centar u saradnji 12 ženskih organizacija, članica Mreže „Žene protiv nasilja“, u okviru projekta „Zaštita dece od nasilja u jugoistočnoj Evropi“, koji je finansirala Evropska unija u partnerstvu sa UNICEF-om. Ciljevi: bolje razumevanje profesionalaca za probleme i potrebe koje imaju žene i deca u situacijama kada su deca izložena nasilju u porodici koje čine njihovi očevi prema njihovim majkama; identifikovanje ključnih problema i propusta javnog sektora u sprovođenju mera zaštite od nasilja u porodici u situacijama kada su žene i deca (istovremeno) žrtve nasilja i kreiranje preporuka za unapređenje delovanja; podsticanje povezivanja između službi koje imaju javna ovlašćenja u preduzimanju mera zaštite od nasilja u porodici sa pružaocima usluga iz različitih sektora na lokalnom nivou. [16] Autorka istraživačkog izveštaja je Tanja Ignjatović (2012).
[17] Autorke istraživanja su Biljana Simeunović-Patić i Slađana Jovanović (2013).
[18] Autorka istraživanja je Marija Lukić (2013).
[19] Autorka istraživanja je Slađana Jovanović (2013).
[20] Zakon o zaštiti podataka o ličnosti, Službeni glasnik RS, br. 97/2008, 104/2009 – dr. zakon, 68/2012 – odluka US i 107/2012.
[21] Zakon o slobodnom pristupu informacijama od javnog značaja, Službeni glasnik RS, br. 120/2004, 54/2007, 104/2009 i 36/2010.
AC UBL NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE EWL
enski centar Uzice Osvit Ni Centar za podrku enama  Kikinda Iz kruga SOS Vranje Pescanik
2662222 Savet Evrope Mree ene protiv nasilja
 
AC UBL NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE EWL enski centar Uzice Osvit Ni Centar za podrku enama  Kikinda Iz kruga SOS Vranje Pescanik 2662222 Mree ene protiv nasilja Savet Evrope
 
Kampanju podržavaju:
EU    EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost Autonomnog ženskog centra i ni na koji način ne odražava stavove donatora.
Kampanju podržavaju:
EU    EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost Autonomnog ženskog centra i ni na koji način ne odražava stavove donatora.