Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Nevladine organizacije i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad s učiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć prilikom ulaganja pojedinačnih/kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizirane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lijekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i sigurnost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekivanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime tzv. časti
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presude treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog rješavanja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
 
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Nevladine organizacije i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad s učiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć prilikom ulaganja pojedinačnih/kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizirane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lijekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i sigurnost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekivanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime tzv. časti
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presude treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog rješavanja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
 
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
1. Članice će preduzeti neophodne zakonodavne odnosno druge mjere kako bi osigurale da nadležni organi obave procjenu rizika od smrtnosti, ozbiljnosti situacije i rizika od ponavljanja nasilja s ciljem upravljanja rizikom, i ako je neophodno, koordiniranog osiguranja i podrške.

2. Strane će preduzeti neophodne zakonodavne odnosno druge mjere kako bi osigurale da se prilikom procjene iz stava 1. uzme u obzir, u svim fazama istrage i primjene zaštitnih mjera, činjenica da učinioci djela nasilja obuhvaćenih ovom konvencijom posjeduju vatreno oružje odnosno imaju pristup vatrenom oružju.
 
0 - pitanja nisu regulisana zakonom / politike ili postojeće odredbe nisu u skladu sa standardima Konvencije (standardi Konvencije smatraju se minimalnim standardima);
1 - uporište u zakonima postoji, ali ne zadovoljava standarde Konvencije (normativno i / ili u primjeni);
2 - standard Konvencije dostignut u zakonima, ili je blizu dostizanja standarda;
3 - standard Konvencije dostignut i u primjeni, ili je blizu dostizanja standarda;
4 - pitanje u zemlji riješeno je na bolji način nego što je utvrđeno standardima Konvencije.
Opšta procjena čl. 51 Procjena rizika i upravljanje rizikom
Poređenje između država čl. 51 Procjena rizika i upravljanje rizikom
PITANJA
 
a. Da li se u situaciji nasilja prema ženama obavezno procjenjuje rizik? Posebno je važno da li ova procjena obuhvata rizik smrtnosti, ozbiljnost nasilja/situacije i rizik od ponovnog nasilja? Da li su nadležni u obavezi da naprave plan upravljanja rizikom od slučaju do slučaja, u skladu sa standardizovanim postupkom i uz uključivanje svih nadležnih organa? Ako je odgovor potvrdan, navedite detaljne informacije.
Odgovor: Predmetni standard iz konvencije nalaže da svi nadležni organi, ne samo policija, djelotovorno ocjene i razviju plan za upravljanje sigurnosnim rizicima sa kojima se žrtva suočava, u skladu sa standardizovanom procedurom, uz saradnju i međusobnu koordinaciju1. U Bosni i Hercegovini, isključivo organi policije imaju obavezu, propisanu podzakonskim aktima u skladu sa odredbama entitetskih Zakona o zaštiti od nasilja u porodici, da vrše procjenu bezbjednosti, odnosno ugroženosti žrtve nasilja u porodici, a u okviru provođenja zaštitnih mjera (koje padaju u nadležnost policije) izrečenih od strane nadležnog suda.
PLUS
a. Da li se u situaciji nasilja prema ženama obavezno procjenjuje rizik? Posebno je važno da li ova procjena obuhvata rizik smrtnosti, ozbiljnost nasilja/situacije i rizik od ponovnog nasilja? Da li su nadležni u obavezi da naprave plan upravljanja rizikom od slučaju do slučaja, u skladu sa standardizovanim postupkom i uz uključivanje svih nadležnih organa? Ako je odgovor potvrdan, navedite detaljne informacije.
Odgovor: Predmetni standard iz konvencije nalaže da svi nadležni organi, ne samo policija, djelotovorno ocjene i razviju plan za upravljanje sigurnosnim rizicima sa kojima se žrtva suočava, u skladu sa standardizovanom procedurom, uz saradnju i međusobnu koordinaciju1. U Bosni i Hercegovini, isključivo organi policije imaju obavezu, propisanu podzakonskim aktima u skladu sa odredbama entitetskih Zakona o zaštiti od nasilja u porodici, da vrše procjenu bezbjednosti, odnosno ugroženosti žrtve nasilja u porodici, a u okviru provođenja zaštitnih mjera (koje padaju u nadležnost policije) izrečenih od strane nadležnog suda. Za sve ostale nadležne institucije i organe, a prevashodno tužilaštvo i sud, zakonska obaveza obavljanja procjene rizika i upravljanje rizikom nije određena. S druge strane, različita je situacija po pitanju protokola donesenih na nivou entiteta, koji regulišu koordinisano postupanje nadležnih tijela u slučajevima nasilja u porodici i osiguranje podrške za žrtvu nasilja. U RS jednoobrazan dokument ovog tipa je donesen, što nije slučaj u FBiH.
Posmatrajući normativno-pravni okvir u vezi nasilja u porodici u skladu sa hijerarhijom pravnih akata, Zakoni o zaštiti od nasilja u porodici i u FBiH i u RS propisuju obavezu za organe nadležne za provođenje zaštitnih mjera (policija i centri za socijalni rad) da prate njihovo izvršenje i o tome izvještavaju sud, predlažu prekid, produženje ili zamjenu drugom mjerom2. Kuriozitet ovog zakona na nivou RS je što sadrži generalnu odredbu koja omogućava institucionalizaciju međusobne koordinacije subjekata zaštite na pružanju zaštite žrtvi, iako se izričito ne dotiče pitanja procjene i upravljanja rizikom po žrtvu. Naime, daje se u nadležnost centrima za socijalni rad da obrazuju stručni tim na lokalnom nivou od predstavnika/ca te ustanove, organa i službi jedinice lokalne samouprave, policije, nevladinih organizacija koji se bave pitanjima porodice i nasilja u porodici, a radi utvrđivanja plana pomoći žrtvi i koordinacije aktivnosti u procesu pomoći žrtvi3.
U skladu sa obavezama iz zakona o zaštiti od nasilja u porodici u FBiH i RS, entitetska ministarstva unutrašnjih poslova donijela su pravilnike o provođenju zaštitnih mjera iz ovih zakona koja potpadaju pod nadležnost policije4. Predmetni podzakonski akti sadrže detaljnu proceduru u vezi provođenja zaštitnih mjera: udaljenja iz stana, kuće ili nekog drugog stambenog prostora i zabrane vraćanja, zabrane približavanja žrtvi nasilja, te zabrane uznemiravanja i uhođenja lica izloženog nasilju. U skladu sa pravilnicima, po prijemu rješenja nadležnog suda o izrečenoj zaštitnoj mjeri, u nadležnoj stanici policije određuje se službeno lice koje je odgovorno za pripremanje, planiranje i provođenje zaštitne mjere.
Odgovorno službeno lice u obavezi je da provjeri sigurnost žrtve i prikupi informacije o tome da li počinilac nasilja postupa u skladu sa izrečenom zaštitnom mjerom. Pravilnici u obavezu odgovornom službenom licu stavljaju da pozove žrtvu na saradnju radi uspješnog provođenja zaštitne mjere, da je poduči o mjerama i sredstvima samozaštite, te načinima i sredstvima međusobnog komuniciranja za cijelo vrijeme trajanja provođenja zaštitne mjere radi osiguranja njene zaštite. Dalje, odgovorno lice je dužno, uz pristanak žrtve, razraditi provođenje:
1. plana postupanja žrtve kada joj prijeti neotklonjiva direktna opasnost od nasilnika ili drugog lica koje postupa zajedno s njim ili po njegovom nalogu; 2. načina pružanja pomoći žrtvi od strane njene rodbine i drugih lica koji blagovremenim zapažanjem nasilnika, upozorenjem žrtve, obavještavanjem policije i preduzimanjem drugih radnji mogu zaštititi žrtvu ili spriječiti nasilnika da ugrozi njeno zdravlje i sigurnost; 3. i druge aktivnosti radi zaštite zdravlja i bezbjednosti žrtve do dolaska ovlašćenih službenih lica, zavisno od izrečene zaštitne mjere i drugih okolnosti5. Odgovorno lice je takođe u obavezi, za operativne svrhe, da sačini procjenu ugroženosti žrtve i plan provođenja zaštitne mjere, na osnovu prikupljenih informacija iz više izvora (informacija pribavljenih uvidom u policijske evidencije, informacija dobijenih od žrtve, njene rodbine, komšija, prijatelja i poznanika, u njenom životnom i radnom okruženju, kao i od institucija koje raspolažu podacima važnim za upoznavanje ličnosti nasilnika i žrtve, te procjene njihovog ponašanja)6. Pravilnici detaljno regulišu šta procjena ugroženosti žrtve i plan provođenja zaštitne mjere sadrže7. Ovi instrumeti, u skladu sa odredbama podzakonskih akata, ipak ne obavezuju nadležna lica da prilikom primjene zaštitnih mjera uzmu u obzir činjenicu da počinioci nasilja posjeduju vatreno oružje, odnosno imaju pristup vatrenom oružju. Stoga, obaveza uključivanja informacije da počinilac ima pristup ili je u posjedu vatrenog oružja, nije izričito propisana (u momentu vršenja analize važećim) pravilnicima u procjenu ugroženosti žrtve i plan provođenja zaštitne mjere.
U drugoj polovini 2013. godine za područje RS, potpisan je Opšti protokol o postupanju u svim slučajevima nasilja u porodici u Republici Srpskoj (bez obzirana to da li je protiv počinioca pokrenut krivični lil prekršajni postupak)8. Protokol sadrži način postupanja svih nadležnih subjekata zaštite, organa i organizacija koje pružaju zaštitu, podršku i pomoć žrtvama nasilja u porodici, te oblike i način saradnje i razmjene potrebnih informacija između subjekata zaštite. Postupanje subjekata zaštite u skladu sa protokolom, sadrži opise mjera i aktivnosti koje su isti dužni preduzeti radi vršenja procjene situacije nasilja s ciljem upravljanja rizikom po žrtvu. Detaljno je propisano postupanje policije, pravosudnih organa (sudova i tužilaštava), centara za socijalni rad odnosno službi socijalne zaštite, zdravstvenih ustanova i vaspitno-obrazovnih ustanova u slučajevima nasilja u porodici.
Prvi i rukovodeći princip postupanja svih potpisnika Protokola je zaštita sigurnosti žrtve zaustavljanjem nasilja i sprečavanjem ponavljanja nasilja, vodeći računa o izbjegavanju dodatne viktimizacije i povređivanja žrtve. Protokol izričito navodi u vezi postupanja policije, da je obaveza policijske patrole da privremeno oduzme legalno oružje u posjedu počinioca nasilja, odnosno da preduzme sve zakonom propisane mjere i radnje u slučaju saznanja o ilegalnom posjedovanju oružja na pronalaženju i oduzimanju takvog oružja te procesuiranju izvršioca nasilja.
Takođe, pojedini protokoli o postupanju u vezi nasilja u porodici zaključeni na nivoima jedinica lokalne samouprave sadrže obavezu (isključivo) za policiju da napravi procjenu potrebe za zbrinjavanjem žrtve (npr. u sigurnu kuću) – kao mjere upravljanja rizikom9.
Kao dodatni primjer dobre prakse u segmentu uzimanja u obzir činjenice da počinilac nasilja ima posjed ili pristup vatrenom oružju od strane nadležnih tijela, navodimo sadržaj Protokola o postupanju u slučaju nasilja, zlostavljanja ili zanemarivanja djece, sklopljenog od strane nadležnih institucija za nivo Republike Srpske.10 Protokol obavezuje na odgovarajuće postupanje (u skladu sa njegovim odredbama) organe policije, zdravstvene ustanove, službe za socijalni rad i vaspitno-obrazovne ustanove. Dokument predviđa da, ukoliko počinilac nasilja nad djetetom legalno posjeduje oružje, policijski službenik/ca je dužan/na isto privremeno oduzeti radi sprječavanja moguće zloupotrebe i predložiti pokretanje postupka oduzimanja oružja. Takođe, u slučaju saznanja o ilegalnom posjedovanju oružja počinioca nasilja nad djetetom, propisano je da će se preduzeti potrebne mjere radi njegovog pronalaženja, oduzimanja i prijavljivanja počinioca.
U skladu sa gore izloženim, može se zaključiti da je usklađenost domaćeg pravnog okvira sa predmetnim standardom Konvencije djelomična, odnosno u većoj mjeri zadovoljena u RS, nego u FBiH.
MINUS
b. Da li procjena rizika uvijek sadrži informacije o posjedovanju (legalnom ili nelegalnom) ili pristupu vatrenom oružju? Ko može da oduzme oružje i na osnovu čega? U situaciji nasilja prema ženama, da li je moguće oduzeti vatreno oružje (privremeno ili trajno), čak i ako je u legalnom posjedu ili ako postoji legalni pristup tom oružju?
Odgovor:
b. Da li procjena rizika uvijek sadrži informacije o posjedovanju (legalnom ili nelegalnom) ili pristupu vatrenom oružju? Ko može da oduzme oružje i na osnovu čega? U situaciji nasilja prema ženama, da li je moguće oduzeti vatreno oružje (privremeno ili trajno), čak i ako je u legalnom posjedu ili ako postoji legalni pristup tom oružju?
Odgovor:
MINUS
[1] Obrazloženje Istanbulske konvencije, paragraf 260.
[2] Čl. 22 Zakona o zaštiti od nasilja u porodici FBiH, čl. 33 Zakona o zaštiti od nasilja u porodici RS.
[3] Čl. 21 Zakona o zaštiti od nasilja u porodici RS.
[4] Pravilnik o načinu sprovođenja zaštitnih mjera koje su u nadležnosti Ministarstva unutrašnjih poslova (“Službeni glasnik Republike Srpske”, br. 26/06), Pravilnik o načinu provedbe zaštitnih mjera koje su u nadležnosti policije („Službene novine Federacije BiH“, br. 9/06)
[5] Čl. 5 Pravilnika o načinu sprovođenja zaštitnih mjera koje su u nadležnosti Ministarstva unutrašnjih poslova RS / policije FBiH.
[6] Čl. 6, ibid.
[7] Procjena ugroženosti žrtve sadrži: podatke o nasilniku i podatke o njegovom ranijem prijavljivanju, te ponašanju nakon izrečene zaštitne mjere, podatke o žrtvi i njenom ponašanju nakon izrečene zaštitne mjere, zaključak o procijenjenom ponašanju nasilnika i žrtve tokom trajanja zaštitne mjere uz procjenu ugroženosti žrtve. Plan provođenja zaštitne mjere sadrži takođe niz obavezujućih radnji koje se provode tokom trajanja zaštitne mjere. Odgovorno lice u policiji dužno je pri izradi plana provođenja zaštitne mjere konsultovati nadležni centar za socijalni rad.
[8] Opšti protokol o postupanju u slučajevima nasilja u porodici u Republici Srpskoj („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 104/13). Protokol su potpisala nadležna ministarstva u Vladi Republike Srpske (Ministarstvo porodice, omladine i sporta, Ministarstvo pravde, Ministarstvo unutrašnjih poslova, Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite i Ministarstvo prosvjete i kulture).
[9] Npr. Protokol o međusobnoj saradnji u prevenciji i zbrinjavanju žrtava nasilja u porodici i zajednici Zeničko-dobojskog kantona.
[10] Protokol o postupanju u slučaju nasilja, zlostavljanja ili zanemarivanja djece su 2012. usvojili i potpisali Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske, Ministarstvo porodice, omladine i sporta Republike Srpske, Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske i Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske, a u skladu sa obavezom iz UN Konvencije o pravima djeteta. Protokol je dostupan na: http://goo.gl/W0yLMf.
UBL AC NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE
Lara ene, Mostar Medica, Zenica Prava za sve Buducnost, Modrica
Savet Evrope
 
UBL AC NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE Lara ene, Mostar Medica, Zenica Prava za sve Buducnost, Modrica Savet Evrope
 
Kampanju podržava:
EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost autorki i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.
Kampanju podržava:
EU    EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost autorki i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.