Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Nevladine organizacije i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad s učiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć prilikom ulaganja pojedinačnih/kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizirane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lijekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i sigurnost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekivanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime tzv. časti
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presude treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog rješavanja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
 
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Nevladine organizacije i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad s učiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć prilikom ulaganja pojedinačnih/kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizirane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lijekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i sigurnost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekivanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime tzv. časti
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presude treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog rješavanja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
 
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Članice će preduzeti neophodne zakonodavne odnosno druge mjere kako bi osigurale da se
sljedeće okolnosti, ako već nisu sastavni dio krivičnog djela, mogu, u skladu s odgovarajućim
odredbama nacionalnog zakonodavstva, smatrati otežavajućim okolnostima prilikom
određivanja kazne za krivična djela iz Konvencije:
a. krivično djelo počinjeno nad bivšim odnosno sadašnjim supružnikom odnosno partnerom
u skladu s nacionalnim zakonodavstvom, od strane člana porodice, lica koje stanuje
zajedno sa žrtvom odnosno lica koje je zloupotrijebilo svoj autoritet;
b. ponovljeno krivično djelo, odnosno srodna djela;
c. krivično djelo počinjeno nad licem koje je postalo ugroženo usljed određenih okolnosti;
d. krivično djelo počinjeno nad djetetom odnosno u prisustvu djeteta;
e. krivično djelo počinjeno od strane dvoje ili više ljudi u saradnji;
f. krivično djelo kojem je prethodilo odnosno koje je pratilo ekstremno nasilje;
g. krivično djelo počinjeno uz upotrebu oružja odnosno uz prijetnju oružjem;
h. krivično djelo sa ozbiljnim fizičkim odnosno psihičkim posljedicama za žrtvu;
i. učinilac prethodno osuđivan za krivična djela slične prirode.
 
0 - pitanja nisu regulisana zakonom / politike ili postojeće odredbe nisu u skladu sa standardima Konvencije (standardi Konvencije smatraju se minimalnim standardima);
1 - uporište u zakonima postoji, ali ne zadovoljava standarde Konvencije (normativno i / ili u primjeni);
2 - standard Konvencije dostignut u zakonima, ili je blizu dostizanja standarda;
3 - standard Konvencije dostignut i u primjeni, ili je blizu dostizanja standarda;
4 - pitanje u zemlji riješeno je na bolji način nego što je utvrđeno standardima Konvencije.
Opšta procjena čl. 46 Otežavajuće okolnosti
Poređenje između država čl. 46 Otežavajuće okolnosti
PITANJA
 
a. Molimo vas da pružite informacije o tome da li je neka od navedenih okolnosti dio konstitutivnog elementa krivičnog djela. Navedite, ukoliko je to moguće, redovne otežavajuće/olakšavajuće okolnosti predviđene zakonom ili drugim pravnim aktom (pravila i propisi, protokoli itd.). Da li su ove okolnosti dio prethodne procjene ozbiljnosti djela koju su obavili policija, pravosuđe itd.?
Odgovor: Okolnosti sadržane u članu 46 Istanbulske konvencije, u velikoj mjeri, prepoznaje i domaće krivično zakonodavstvo. Prema tome, ove okolnosti su sadržane u propisivanju generalnih faktora koji utiču na visinu kazne (otežavajuće okolnosti), iako iste nisu razrađene u krivičnim zakonima na detaljan način kao što je predstavljeno u Konvenciji. Isto tako, u okviru krivičnog djela nasilja u porodici određene okolnosti čine biće, odnosno sastavne elemente kvalifikovanih oblika ovog krivičnog djela.
PLUS
a. Molimo vas da pružite informacije o tome da li je neka od navedenih okolnosti dio konstitutivnog elementa krivičnog djela. Navedite, ukoliko je to moguće, redovne otežavajuće/olakšavajuće okolnosti predviđene zakonom ili drugim pravnim aktom (pravila i propisi, protokoli itd.). Da li su ove okolnosti dio prethodne procjene ozbiljnosti djela koju su obavili policija, pravosuđe itd.?
Odgovor: Okolnosti sadržane u članu 46 Istanbulske konvencije, u velikoj mjeri, prepoznaje i domaće krivično zakonodavstvo. Prema tome, ove okolnosti su sadržane u propisivanju generalnih faktora koji utiču na visinu kazne (otežavajuće okolnosti), iako iste nisu razrađene u krivičnim zakonima na detaljan način kao što je predstavljeno u Konvenciji. Isto tako, u okviru krivičnog djela nasilja u porodici određene okolnosti čine biće, odnosno sastavne elemente kvalifikovanih oblika ovog krivičnog djela.
Krivični zakoni u BiH sadrže pravila o odmjeravanju kazne, prema kojima sud kada odmjerava kaznu za počinjeno krivično djelo uzima u obzir i sve okolnosti koje utiču da kazna bude manja ili veća (odnosno olakšavajuće i otežavajuće okolnosti). Zakoni naročito navode slijedeće okolnosti koje sud uzima u obzir: stepen krivične odgovornosti, pobude iz kojih je djelo učinjeno, jačinu ugrožavanja ili povrede zaštićenog dobra, okolnosti pod kojima je djelo učinjeno, raniji život učinitelja, njegove lične prilike i njegovo držanje/ponašanje nakon učinjenog krivičnog djela. Ove okolnosti ne predstavljaju zatvorenu listu, jer se ostavlja mogućnost sudu da cijeni i druge okolnosti koje se odnose na ličnost učinioca.
Takođe, kad sud odmjerava kaznu učiniocu za krivično djelo izvršeno u povratu, posebno će uzeti u obzir je li ranije djelo iste vrste kao i novo djelo, jesu li oba djela učinjena iz istih pobuda i koliko je vremena proteklo od ranije osude ili od izdržane ili oproštene kazne. Konačno, pri odmjeravanju novčane kazne, sud će uzeti u obzir i imovno stanje učinioca. U ovom dijelu Krivični zakoni u FBiH i BD dodatno još navode da će se pri cijenjenju imovnog stanja, voditi računa o visini plaće učinioca i drugim prihodima, imovini i o obiteljskim obavezama učinioca1. Specifične okolnosti sadržane u Istanbulskoj konvenciji koje izričito nisu spomenute u okviru otežavajućih okolnosti propisanih krivičnim zakonima, niti predstavljaju element bića krivičnog djela nasilja u porodici (vidi paragraf niže), a koje se svakako od strane suda mogu podvesti pod zakonom predviđene otežavajuće okolnosti pod kojima je djelo učinjeno, jesu: zloupotreba autoriteta, izvršenje djela u prisustvu djeteta, izvršenje djela od strane dvoje ili više ljudi u saradnji, ekstremno nasilje prethodilo ili pratilo izvršenje djela.
Krivični zakoni u FBiH, RS i BD pri regulisanju krivičnog djela “nasilje u porodici” propisuju da će postojati kvalifikovani oblici ovog djela u sljedećim slučajevima: ako je pri izvršenju krivičnog djela upotrijebljeno oružje, opasno oruđe ili drugo sredstvo prikladno teško ozlijediti tijelo ili narušiti zdravlje, ako je član porodice teško tjelesno ozlijeđen ili mu je zdravlje teško narušeno, ili ako je krivično djelo izvršeno prema djetetu ili maloljetniku, ako je krivičnim djelom prouzrokovana smrt člana porodice. Dodatno, krivični zakoni u FBiH i BD, ne i u RS, kao kvalifikovani oblik predviđaju i kada je djelo počinjeno prema članu porodice sa kojim/om se živi u zajedničkom domaćinstvu2. Sve pobrojane okolnosti ukoliko postoje u konkretnom slučaju izvršenja djela nasilja u porodici predstavljaju konstitutivne elemente samog kvalifikovanog oblika djela nasilja u porodici, za koje zakonodavac propisuje strožije kažnjavanje u odnosu na izvršenje osnovnog3 oblika djela nasilja u porodici.
Gore navedene okolnosti, ukoliko naravno nisu element bića krivičnog djela, mogu predstavljati otežavajuće okolnosti u konkretnom slučaju koje će onda sud posebno cijeniti prilikom odmjeravanja odgovarajuće kazne. Upitna je povezanost ovih okolnosti sa vršenjem određenih analitičkih radnji od strane pravosudnih aktera, s obzirom na to da ove okolnosti ne predstavljaju obavezujući osnov za provođenje prethodne procjene ozbiljnosti krivičnog djela ili procjene postojanja rizika za žrtvu od strane odgovarajućeg organa (npr. tužioca, sudije za prethodni postupak i dr.). S te strane, iako postoji načelna dužnost postupajućih državnih organa (pa i pravosudnih) da preduzimaju sve radnje u zvaničnim postupcima u skladu sa zakonskim propisima i najvišim stepenom zaštite ljudskih prava stranaka u postupku, upitno je koliko je bez prisutnih procedura ova vrsta postupanja praktično moguća. Na prostoru BiH nema javnog, da li obavezujućeg ili deklarativnog pravnog akta, koji bi se doticao ovakve obaveze pravosudnih aktera.
MINUS
b. Da li je bilo istraživanja koja bi identifikovala najčešće otežavajuće okolnosti u sudskoj praksi? Ako je odgovor potvrdan, navedite ključne zaključke i preporuke.
Odgovor: Monitoriranje postupanja sudova koje je provedeno do sada na prostoru BiH, između ostalog, dotakla su se i teme zastupljenosti otežavajućih i olakšavajućih okolnosti, prevashodno u okviru djela nasilja u porodici. Istraživanja ovog tipa otkrivaju da su otežavajuće okolnosti u daleko manjoj mjeri prisutne u sudskim presudama, u odnosu na zastupljenost olakšavajućih okolnosti. Najčešće navođena otežavajuća okolnost odnosila se na raniju osuđivanost.
PLUS
b. Da li je bilo istraživanja koja bi identifikovala najčešće otežavajuće okolnosti u sudskoj praksi? Ako je odgovor potvrdan, navedite ključne zaključke i preporuke.
Odgovor: Monitoriranje postupanja sudova koje je provedeno do sada na prostoru BiH, između ostalog, dotakla su se i teme zastupljenosti otežavajućih i olakšavajućih okolnosti, prevashodno u okviru djela nasilja u porodici. Istraživanja ovog tipa otkrivaju da su otežavajuće okolnosti u daleko manjoj mjeri prisutne u sudskim presudama, u odnosu na zastupljenost olakšavajućih okolnosti. Najčešće navođena otežavajuća okolnost odnosila se na raniju osuđivanost. Druge otežavajuće okolnosti koje sudovi u izuzetnim slučajevima i rijetko navode uključivale su težinu nasilja ili povreda nanesenih žrtvi, dugotrajnu i stalnu prirodu nasilja, naročitu ranjivost žrtava koje su bile starije ili slabog zdravstvenog stanja, te odbijanje optuženog da izrazi kajanje zbog svog ponašanja4. Sudovi, takođe ne uzimaju činjenicu da je radnja nasilja istovremeno počinjena prema više članica porodice, npr. istovremeno prema supruzi i kćerki kao otežavajuću okolnost5. S druge strane, olakšavajuće okolnosti koje preovlađuju u sadržaju sudskih presuda uključivale su raniju neosuđivanost optuženog, priznanje krivice, izražavanje kajanja za krivično djelo, status optuženog kao oca ili „porodičnog čovjeka“, te loše ekonomsko stanje, nezaposlenost i siromaštvo optuženog6. Istraživanje otkriva da je nemoguće utvrditi na koji način su otežavajuće i olakšavajuće okolnosti uticale na eventualnu kaznu, jer sudovi po pravilu ne obrazlažu uticaj tih faktora na visinu sankcije7.
Na osnovu svega iznesenog, moglo bi se zaključiti da su pravni dokumenti u značajnoj mjeri (iako ne u potpunosti) usklađeni sa članom 46 Konvencije.
MINUS
[1] Član 49 KZ FBiH, čl. 37 KZ RS, čl. 49 KZ BD.
[2] Član 222 KZ FBiH, čl. 208 KZ RS, čl. 222 KZBD.
[3] Kada se nasiljem, drskim ili bezobzirnim ponašanjem ugrožava spokojstvo, tjelesni integritet ili psihičko zdravlje člana/ice porodice.
[4] OSCE, Krivična odgovornost i sankcioniranje počinilaca nasilja u porodici, OSCE, 2011, str. 55.
[5] Centar za pravnu pomoć ženama Zenica, Praćenje i analiza krivičnih postupaka i sudske prakse u oblasti seksualnog i rodno zasnovanog nasilja u FBiH: završni izvještaj i analiza; Centar za pravnu pomoć ženama, 2011, str. 25.
[6] OSCE, Krivična odgovornost i sankcioniranje počinilaca nasilja u porodici, OSCE, 2011, str. 55; Udružene žene Banja Luka, Lara Bijeljina, Praćenje i analiza krivičnih postupaka i sudske prakse u oblasti seksualnog i rodno zasnovanog nasilja u Republici Srpskoj, Udružene žene Banja Luka i Lara Bijeljina, 2011, str. 34; Centar za pravnu pomoć ženama Zenica, Praćenje i analiza krivičnih postupaka i sudske prakse u oblasti seksualnog i rodno zasnovanog nasilja u FBiH: završni izvještaj i analiza; Centar za pravnu pomoć ženama, str. 26, 2011
[7] OSCE, Krivična odgovornost i sankcioniranje počinilaca nasilja u porodici, OSCE, 2011, str. 60.
UBL AC NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE
Lara ene, Mostar Medica, Zenica Prava za sve Buducnost, Modrica
Savet Evrope
 
UBL AC NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE Lara ene, Mostar Medica, Zenica Prava za sve Buducnost, Modrica Savet Evrope
 
Kampanju podržava:
EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost autorki i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.
Kampanju podržava:
EU    EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost autorki i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.