Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Nevladine organizacije i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad s učiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć prilikom ulaganja pojedinačnih/kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizirane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lijekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i sigurnost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekivanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime tzv. časti
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presude treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog rješavanja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
 
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Nevladine organizacije i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad s učiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć prilikom ulaganja pojedinačnih/kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizirane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lijekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i sigurnost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekivanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime tzv. časti
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presude treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog rješavanja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
 
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Članice će preduzeti neophodne zakonodavne odnosno druge mjere kako bi osigurale da svaki oblik neželjenog verbalnog, neverbalnog odnosno fizičkog ponašanja seksualne prirode u svrhu odnosno uz ishod povrede dostojanstva lica, posebno kada se stvara zastrašujuća, neprijateljska, degradirajuća, ponižavajuća odnosno uvredljiva atmosfera, bude predmet krivične odnosno druge pravne sankcije.
 
0 - pitanja nisu regulisana zakonom / politike ili postojeće odredbe nisu u skladu sa standardima Konvencije (standardi Konvencije smatraju se minimalnim standardima);
1 - uporište u zakonima postoji, ali ne zadovoljava standarde Konvencije (normativno i / ili u primjeni);
2 - standard Konvencije dostignut u zakonima, ili je blizu dostizanja standarda;
3 - standard Konvencije dostignut i u primjeni, ili je blizu dostizanja standarda;
4 - pitanje u zemlji riješeno je na bolji način nego što je utvrđeno standardima Konvencije.
Opšta procjena čl. 40 Seksualno uznemiravanje
Poređenje između država čl. 40 Seksualno uznemiravanje
PITANJA
 
a. Da li je seksualno uznemiravanje kao što je definisano članom 40 Konvencije sankcionisano krivičnim, građanskim i/ili zakonom o radu ili u okviru zakonodavstva koje se odnosi na diskriminaciju? Ako je odgovor potvrdan, navedite definiciju, propisane kazne i izvore, i uporedite sa definicijom Konvencije. Molimo da date komentar ako postoje neke razlike.
Odgovor: Seksualno uznemiravanje sankcionisano je kao kazneno djelo zakonodavstvom na državnom nivou vlasti, propisano kao poseban oblik diskriminacije od strane posebnog antidiskriminacionog zakona, te predviđeno kao teža povreda radnih odnosa i oblik nasilja u porodici na nivou entiteta.
Krivični zakoni u BiH ne sadrže inkriminaciju seksualnog uznemiravanja. Zakon o ravnopravnosti polova u BiH, kao specijalni zakon inkriminiše određena ponašanja kojima se krši princip rodne ravnopravnosti, te stoga sadrži inkriminaciju seksualnog uznemiravanja.
PLUS
a. Da li je seksualno uznemiravanje kao što je definisano članom 40 Konvencije sankcionisano krivičnim, građanskim i/ili zakonom o radu ili u okviru zakonodavstva koje se odnosi na diskriminaciju? Ako je odgovor potvrdan, navedite definiciju, propisane kazne i izvore, i uporedite sa definicijom Konvencije. Molimo da date komentar ako postoje neke razlike.
Odgovor: Seksualno uznemiravanje sankcionisano je kao kazneno djelo zakonodavstvom na državnom nivou vlasti, propisano kao poseban oblik diskriminacije od strane posebnog antidiskriminacionog zakona, te predviđeno kao teža povreda radnih odnosa i oblik nasilja u porodici na nivou entiteta.
Krivični zakoni u BiH ne sadrže inkriminaciju seksualnog uznemiravanja. Zakon o ravnopravnosti polova u BiH, kao specijalni zakon inkriminiše određena ponašanja kojima se krši princip rodne ravnopravnosti, te stoga sadrži inkriminaciju seksualnog uznemiravanja. ZRP sadrži identičnu definiciju seksualnog uznemiravanja kao iz Istanbulske konvencije, prema kojoj “seksualno uznemiravanje je svaki neželjeni oblik verbalnog, neverbalnog ili fizičkog ponašanja polne prirode kojim se želi povrijediti dostojanstvo osobe ili grupe osoba, ili kojim se postiže takav učinak, naročito kad to ponašanje stvara zastrašujuće, neprijateljsko, degradirajuće, ponižavajuće ili uvredljivo okruženje”1. ZRP predviđa krivične sankcije za izvršenje seksualnog uznemiravanja, te prekršajne sankcije ukoliko se ne preduzmu odgovarajuće mjere zaštite protiv seksualnog uznemiravanja. U domenu krivičnog kažnjavanja, propisana je kazna zatvora od šest mjeseci do pet godina.2 Krivično gonjenje inicira nadležni javni tužilac. U domenu prekršajnog kažnjavanja, propisana je novčana kazna od 1.000 do 30.000 KM za pravnu osobu ako ne preduzme odgovarajuće mjere i efikasne mehanizme zaštite protiv seksualnog uznemiravanja, te novčana kazna od 100 do 1.000 KM za odgovornu osobu u pravnoj osobi i fizička lica koja samostalno obavljaju djelatnost ličnim radom sredstvima u svojini građana/ki3.
Zakon o zabrani diskriminacije, donesen na nivou BiH i primjenljiv na prostoru cjelokupne države, zabranjuje polno uznemiravanje u svim oblastima života, koje reguliše kao oblik diskriminacije. Zakon definiše polno uznemiravanje na identičan način kao ZRP, i to kao “svaki oblik neželjenog verbalnog, neverbalnog ili fizičkog ponašanja polne prirode čiji je cilj ili efekat povreda dostojanstva lica, posebno kada će se njime stvoriti zastrašujući, neprijateljski, degradirajući, ponižavajući ili uvredljiv ambijent”4. U domenu kažnjavanja predviđene su prekršajne kazne, i to: novčana kazna u iznosu od 1.500 do 5.000 KM za pravno lice koje dovede neko lice ili grupu lica u nepovoljan položaj na osnovu polnog uznemiravanja; novčana kazna u iznosu od 700 do 1.500 KM za odgovorno lice u državnoj, entitetskoj i kantonalnoj instituciji, instituciji Brčko Distrikta, opštinskoj instituciji, u pravnom licu s javnim ovlašćenjima i u drugom pravnom licu, te novčana kazna u iznosu od 550 do 1.500 KM za fizičko lice5.
Na nivoima entiteta pruža se dodatna zaštita od seksualnog uznemiravanja u zavisnosti od specifične regulative koja postoji na nivou RS i FBiH. U RS, Zakon o radu zabranjuje seksualno uznemiravanje na radu ili u vezi sa radom, te isto smatra težom povredom radnih obaveza, zbog kojih poslodavac/ka može jednostrano da raskine ugovor o radu sa radnikom/com6. Seksualno uznemiravanje definiše se u zakonu u skladu sa standardom iz konvencije, kao “svako verbalno ili fizičko ponašanje koje ima za cilj ili predstavlja povredu dostojanstva lica koje traži zaposlenje, kao i radnika u sferi polnog života, a koje izaziva strah ili stvara ponižavajuće ili uvredljivo okruženje”7. Zakon nalaže obavezu poslodavcu/ki o preduzimanju efikasnih mjera s ciljem sprečavanja seksualnog uznemiravanja, između ostalog, te zabranu preduzimanja ikakvih mjera prema radniku/ci zbog činjenice da se žalio/la na seksualno uznemiravanje8. Konačno, zakon propisuje da se njegove odredbe ne mogu tumačiti kao ograničavanje ili umanjivanje prava na vođenje krivičnog ili građanskog postupka povodom seksualnog uznemiravanja i drugih zabranjenih ponašanja9.
Poređenja radi, na nivou Federacije BiH i Brčko Distrikta radno zakonodavstvo ne predviđa ovaj standard. Kada je u pitanju specifičnost povodom ovog djela u Federaciji BiH, Zakon o zaštiti od nasilja u porodici FBiH propisuje da seksualno uznemiravanje predstavlja jednu od radnji nasilja u porodici, ukoliko je isto učinjeno između članova/ica porodice11, za koju se odgovornost učinioca utvrđuje u okviru krivičnog postupka.
Po pitanju statistike o postupanju sudova i tužilaštava u vezi djela seksualnog uznemiravanja, ista nije dostupna javnosti, odnosno ne postoji izvor koji je do sada prikupio ove podatke. Upitno je kakva je praksa sudova u ovom pogledu i u kolikom broju slučajeva su se vodili sudski postupci. Jedan slučaj iz sudske prakse povodom djela seksualnog uznemiravanja poznat je stručnoj i široj javnosti u BiH, s obzirom na to da se doticao krivičnog postupka koji je povodom djela seksualnog uznemiravanja iz Zakona o ravnopravnosti polova u BiH pokrenut protiv tadašnjeg sudije Suda Bosne i Hercegovine, g-dina Vlade Adamovića. U prvostepenom postupku optuženi je proglašen krivim za seksualno uznemiravanje, dok je drugostepeni postupak ukinuo tu presudu i oslobodio optuženog krivice. Sud je donio oslobađajuću presudu na osnovu obrazloženja da nije bilo odnosa nadređenosti/podređenosti između optuženog i oštećene, te samim tim ni zloupotrebe moći koja proizilazi iz ovog odnosa, a koju je nadležni sud, kako sadržaj presude otkriva, cijenio kao obavezan element bića krivičnog djela seksualnog uznemiravanja11.
Na osnovu svega iznesenog, moglo bi se zaključiti da su pravni dokumenti usklađeni sa članom 40 Konvencije.
MINUS
b. Ako postoji statistika, koliko je bilo presuda/predmeta u toku posljednje dvije godine? Navedite podatke na godišnjem nivou. Koje su najčešće kazne? Da li postoje raspoloživi podaci o učiniocima i žrtvama: pol, starost, odnos sa žrtvom? Ako je odgovor potvrdan, navedite relevantne informacije.
Odgovor:
b. Ako postoji statistika, koliko je bilo presuda/predmeta u toku posljednje dvije godine? Navedite podatke na godišnjem nivou. Koje su najčešće kazne? Da li postoje raspoloživi podaci o učiniocima i žrtvama: pol, starost, odnos sa žrtvom? Ako je odgovor potvrdan, navedite relevantne informacije.
Odgovor:
MINUS
c. Ako jeste krivično djelo, ko inicira gonjenje (javni tužilac ili privatni tužilac / žrtva)?
Odgovor:
c. Ako jeste krivično djelo, ko inicira gonjenje (javni tužilac ili privatni tužilac / žrtva)?
Odgovor:
MINUS
[1] Čl. 5 stav 2 ZRP BiH.
[2] Čl. 29 ZRP BiH.
[3] Čl. 30 ZRP BiH.
[4] Čl. 4 stav 2 Zakona o zabrani diskriminacije.
[5] Čl. 19 Zakona o zabrani diskriminacije.
[6] Čl. 98 Zakona o radu RS.
[7] Čl. 111 Zakona o radu RS.
[8] Id.
[9] Čl. 112. Zakona o radu RS.
[10] Član 7 stav 2 tačka 6 Zakona o zaštiti od nasilja u porodici FBiH.
[11]Presuda Opštinskog suda u Sarajevu, br. 065-0-K-06-001676 od 08.03.2007, presuda Kantonalnog suda u Sarajevu, br. 009-0-Kžk-07'000004 od 30.11.2007.
UBL AC NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE
Lara ene, Mostar Medica, Zenica Prava za sve Buducnost, Modrica
Savet Evrope
 
UBL AC NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE Lara ene, Mostar Medica, Zenica Prava za sve Buducnost, Modrica Savet Evrope
 
Kampanju podržava:
EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost autorki i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.
Kampanju podržava:
EU    EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost autorki i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.