Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Nevladine organizacije i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad s učiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć prilikom ulaganja pojedinačnih/kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizirane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lijekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i sigurnost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekivanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime tzv. časti
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presude treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog rješavanja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
 
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Nevladine organizacije i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad s učiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć prilikom ulaganja pojedinačnih/kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizirane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lijekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i sigurnost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekivanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime tzv. časti
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presude treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog rješavanja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
 
Član 20 - Opšte usluge podrške
1. Članice će preduzeti neophodne zakonodavne odnosno druge mjere kako bi osigurale da žrtve imaju pristup uslugama koje omogućavaju njihov oporavak od nasilja. Ove mjere treba da obuhvataju, kada je to neophodno, usluge kao što je pravno i psihološko savjetovalište, finansijska pomoć, stanovanje, obrazovanje, obuka i pomoć prilikom zapošljavanja.

2. Članice će preduzeti sve neophodne zakonodavne odnosno druge mjere kako bi osigurale žrtvama pristup uslugama zdravstvene i socijalne zaštite, kao i adekvatnu opremljenost ovih službi i obučenost zaposlenih za pomoć žrtvama i upućivanje na odgovarajuće službe.
 
0 - pitanja nisu regulisana zakonom / politike ili postojeće odredbe nisu u skladu sa standardima Konvencije (standardi Konvencije smatraju se minimalnim standardima);
1 - uporište u zakonima postoji, ali ne zadovoljava standarde Konvencije (normativno i / ili u primjeni);
2 - standard Konvencije dostignut u zakonima, ili je blizu dostizanja standarda;
3 - standard Konvencije dostignut i u primjeni, ili je blizu dostizanja standarda;
4 - pitanje u zemlji riješeno je na bolji način nego što je utvrđeno standardima Konvencije.
Opšta procjena čl. 20 Opšte usluge podrške
Poređenje između država čl. 20 Opšte usluge podrške
PITANJA
 
a. Da li žrtve nasilja prema ženama i u porodici imaju prava na sljedeće usluge: pravno i psihološko savjetovalište, finansijsku pomoć, smještaj, obrazovanje, obuku i pomoć u pronalaženju zaposlenja. Navedite institucije i vrstu odobrenih usluga. Da li postoje i dodatne dostupne usluge – ako postoje, navedite. Da li su one besplatne? Da li su žrtve nasilja prema ženama i u porodici posebno priznate u okviru zakona, internih proceduralnih dokumenata, protokola ili smjernica, kao grupa koja iziskuje posebnu pažnju ili prioritet s ciljem da imaju efikasan pristup takvim uslugama? Postoji li konkretno pravilo ili preporuka da žrtve nasilja prema ženama i u porodici treba tretirati na podržavajući način i da na njihove potrebe treba odgovoriti na prikladan način? Ako je odgovor potvrdan, navedite dokument(e). Da li postoji pravilo o maksimalnom broju usluga, ili neko vremensko ograničenje za pružanje takve pomoći, ili drugi propis koji bi imao negativan uticaj na podršku i zaštitu žrtava? Ako postoji, molimo, objasnite.
Odgovor: U obrazloženju ovog člana Konvencije1 ističe se razlika između opštih i specijalizovanih usluga podrške prilikom pružanja usluga žrtvama. Opšte usluge podrške odnose se na pomoć koju nude državni organi kao što su službe socijalne zaštite, službe zdravstvene zaštite i službe za zapošljavanje koje pružaju dugoročnu pomoć i nisu isključivo namijenjene žrtvama već služe opštoj populaciji.
PLUS
a. Da li žrtve nasilja prema ženama i u porodici imaju prava na sljedeće usluge: pravno i psihološko savjetovalište, finansijsku pomoć, smještaj, obrazovanje, obuku i pomoć u pronalaženju zaposlenja. Navedite institucije i vrstu odobrenih usluga. Da li postoje i dodatne dostupne usluge – ako postoje, navedite. Da li su one besplatne? Da li su žrtve nasilja prema ženama i u porodici posebno priznate u okviru zakona, internih proceduralnih dokumenata, protokola ili smjernica, kao grupa koja iziskuje posebnu pažnju ili prioritet s ciljem da imaju efikasan pristup takvim uslugama? Postoji li konkretno pravilo ili preporuka da žrtve nasilja prema ženama i u porodici treba tretirati na podržavajući način i da na njihove potrebe treba odgovoriti na prikladan način? Ako je odgovor potvrdan, navedite dokument(e). Da li postoji pravilo o maksimalnom broju usluga, ili neko vremensko ograničenje za pružanje takve pomoći, ili drugi propis koji bi imao negativan uticaj na podršku i zaštitu žrtava? Ako postoji, molimo, objasnite.
Odgovor: U obrazloženju ovog člana Konvencije1 ističe se razlika između opštih i specijalizovanih usluga podrške prilikom pružanja usluga žrtvama. Opšte usluge podrške odnose se na pomoć koju nude državni organi kao što su službe socijalne zaštite, službe zdravstvene zaštite i službe za zapošljavanje koje pružaju dugoročnu pomoć i nisu isključivo namijenjene žrtvama već služe opštoj populaciji. Nasuprot tome, specijalizovane usluge podrške specijalizovale su se za pružanje podrške i pomoći prilagođene – često neodložnim – potrebama žrtava određenih oblika nasilja nad ženama ili nasilja u porodici i nisu dostupne opštoj populaciji.
Za pružanje opštih usluga podrške koje omogućavaju oporavak od nasilja nadležne su zdravstvene ustanove i ustanove socijalne zaštite, čija mreža u BiH čini institucionalni okvir za pružanje zaštite i podrške žrtvama, koja može obuhvatati novčanu pomoć, dodatak za pomoć i njegu drugog lica, podršku u izjednačavanju mogućnosti djece i omladine sa smetnjama u razvoju, smještaj u ustanovu, zbrinjavanje u hraniteljsku porodicu, pomoć i njegu u kući, dnevno zbrinjavanje, jednokratnu novčanu pomoć i savjetovanje. Pored mreže zdravstvenih ustanova koje pružaju usluge porodične medicine i specijalističke medicinske usluge, neophodno je pomenuti i centre za mentalno zdravlje, koji imaju ulogu u liječenju bolesti ovisnosti, a što je naročito važno zato što je alkoholizam partnera, prema Istraživanju o rasprostranjenosti i karakteristikama nasilja nad ženama u BiH, identifikovan kao značajan prediktor nasilja nad ženama u partnerskim odnosima2.
Rezultati projekta koji je tokom 2011. i 2012. godine realizovan u Bosni i Hercegovini potvrđuju da su posebne oblasti u kojima su žene koje su žrtve nasilja izložene diskriminaciji i dodatnoj viktimizaciji, oblasti zapošljavanja, brige o djeci, stanovanja i dostupne pravde3. Kada je u pitanju oblast rada i zapošljavanja, zakoni i strateški dokumenti, sa određenim izuzecima, ne identifikuju žrtve nasilja kao posebnu isključenu grupu, ali se zasnivaju na opštim principima nediskriminacije i poštovanja ljudskih prava, posebno ističu nezaposlene i neaktivne žene, samohrane majke ili generalno socijalno ugrožene ili isključene grupe kao što su osobe sa invaliditetom, Romi i sl.4. Rad i radni odnosi regulisani su Zakonom o radu Federacije BiH i Zakonom o radu Republike Srpske5 kojima su propisani uslovi za zapošljavanje, prava na radu i iz rada.
Nekoliko je odredbi ovog zakona koje se odnose na prava žena kao što su pravo na porodiljsko odsustvo uključujući naknadu plate za vrijeme porodiljskog odsustva, posebna zaštita žena i materinstva (noćni rad, rad pod zemljom, vodom i sl.). Oba zakona o radu zabranjuju diskriminaciju. Zakonom o radu Federacije BiH propisano je da lice koje traži zaposlenje, kao i lice koje se zaposli, ne može biti stavljeno u nepovoljniji položaj zbog, između ostalog, pola ili kakve druge okolnosti, u pogledu angažovanja, obrazovanja, unapređenja, uslova i zahtjeva rada, otkazivanja ugovora o radu ili drugih pitanja koja proističu iz radnog odnosa6. Slično je i u Zakonu o radu Republike Srpske7 koji dodatno zabranjuje i posebne oblike diskriminacije kao što su: uznemiravanje i seksualno uznemiravanje, nasilje po osnovu pola, kao i mobing. Nadalje, Zakon o radu Republike Srpske navodi da u slučajevima diskriminacije, lice koje traži zaposlenje, kao i radnik, može da pokrene pred nadležnim sudom postupak za naknadu štete u skladu sa zakonom. Žrtve nasilja nisu prepoznate kao posebna zakonska kategorija entitetskim zakonima o radu.
Oblast zapošljavanja regulisana je posebnim zakonima Republike Srpske i Federacije BiH8, odnosno nadalje kantona u FBiH9, te programima mjera10 ili projektima za podsticaj i održavanje više stope zaposlenosti na nivou kantona i entiteta. Zakon o posredovanju u zapošljavanju i socijalnoj sigurnosti nezaposlenih osoba FBiH uključuje osnovne principe jednakog pristupa osnovnim pravima i nediskriminaciji. Žrtve nasilja nisu decidno navedene kao posebna ciljna grupa ovog zakona. Zakon provodi Federalni zavod za zapošljavanje koji, između ostalog, prati i predlaže mjere za unapređenje zapošljavanja i socijalne sigurnosti nezaposlenih osoba. Žrtve nasilja spominju se u kontekstu prekida radnog odnosa i novčane naknade u slučaju nezaposlenosti11. Naime, seksualno ili drugačije zlostavljanje, te diskriminacija u skladu sa članom 5. Zakona o radu, definišu se kao opravdani razlozi za prekid radnog odnosa koji nisu prepreka za dobivanje novčane naknade u slučaju nezaposlenosti. Zakon o posredovanju u zapošljavanju i pravima za vrijeme nezaposlenosti Republike Srpske osigurava princip nediskriminacije te predviđa uspostavljanje specijalnih mjera u cilju promovisanja jednakosti i ravnopravnosti polova i eliminacije postojeće neravnopravnosti, odnosno zaštite polova po osnovu biološkog određenja. Zakon daje prednost kod zapošljavanja na javnim radovima licima: korisnicima novčane naknade, onima koji duže čekaju na zaposlenje, starijim od 50 godina života, ženama i licima u stanju socijalne potrebe. Žene žrtve rodno zasnovanog nasilja mogu, pod istim uslovima, ostvariti ista prava kao i druge nezaposlene osobe12 kao što su novčana naknada za vrijeme nezaposlenosti, zdravstveno i penzijsko osiguranje.
Uslovi za ostvarivanje prava na novčanu naknadu u vrijeme nezaposlenosti su vrlo restriktivni i mogu ograničiti ili onemogućiti osobe, uključujući i žene žrtve nasilja, koje su bile u radnom odnosu prije prijave u zavod/službu za zapošljavanje, u ostvarivanju prava po osnovu nezaposlenosti13. Kao opšti uslov postavlja se prethodna redovna zaposlenost te uplaćeni doprinosi u periodu koji je prethodio otkazu. Novčana naknada se isplaćuje u periodu koji zavisi od perioda provedenog u statusu zaposlene osobe, odnosno perioda doprinosa uplaćenih od strane poslodavca.
Žene žrtve nasilja su u pozivima Zavoda za zapošljavanje FBiH usmjerenim ka poslodavcima i nezaposlenim, navedene kao jedna od ciljnih grupa u Projektu podrške mrežama za socijalnu sigurnost i zapošljavanje – komponente Posredovanje i podrška zapošljavanju 14. Isti projekat koji administrira Zavod za zapošljavanje Republike Srpske u 201315 navodi, između ostalog, kao korisnike: socijalno ugrožena lica – žrtve porodičnog nasilja. Oba zavoda imaju programe namijenjene, između ostalog, ženama sa evidencije nezaposlenih čije se veće zapošljavanje i samozapošljavanje stimuliše, i to kroz samozapošljavanje u određenom iznosu sredstava, odnosno sufinansiranje poslodavca radi zapošljavanja žena sa određenim iznosom bespovratno po jednoj osobi. Žene imaju mogućnost pod jednakim uslovima kao i druge nezaposlene osobe koristiti i druge mjere predviđene entitetskim i/ili kantonalnim programima za povećanje zaposlenosti16.
Strateški dokumenti u oblasti zapošljavanja u Bosni i Hercegovini17 ne predviđaju posebno mjere zapošljavanja, odnosno samozapošljavanja žena žrtava nasilja. Svi strateški dokumenti koji se odnose na zapošljavanje prepoznaju ranjivost i diskriminaciju žena u zapošljavanju i radu, te imaju mjere koje se fokusiraju na žene.
Socijalna zaštita u Bosni i Hercegovini je uređena zakonima, a u Federaciji BiH i kantoni imaju zakonodavnu nadležnost u ovoj oblasti. U okviru socijalne zaštite lokalne zajednice takođe mogu da podzakonskim aktima omoguće uživanje određenih socijalnih prava, specifičnih za potrebe određene sredine. U posljednje dvije godine se u ovoj oblasti dešavaju značajne promjene. U Republici Srpskoj je 2012. godine stupio na snagu Zakon o socijalnoj zaštiti18 dok u Federaciji BiH traje proces rada na novom zakonskom rješenju. Ključna novina zakona o socijalnoj zaštiti je uključivanje djece žrtava nasilja u porodici i odraslih osoba koje su izložene nasilju u porodici u kategorije korisnika socijalne zaštite19. Konkretnih efekata novih zakonskih rješenja u Republici Srpskoj, sudeći po nedostatku dostupnih relevantnih istraživanja, još uvijek nema.
Bosna i Hercegovina nema zakon u oblasti socijalnog stanovanja, a strategija pristupa stanovanju je u izradi20. Preporuke dostupnih istraživanja ukazuju na potrebu uspostavljanja odgovarajućeg, trajnog i subvencioniranog smještaja ili finansiranja/sufinansiranja kirije i režijskih troškova za žene žrtve nasilja koje nemaju dovoljno sredstava i drugih mogućnosti smještaja nakon izlaska iz sigurnih kuća ili nakon napuštanja nasilne veze21.
Na osnovu svega iznesenog, moglo bi se zaključiti da pravni i politički dokumenti nisu usklađeni sa članom 20 Konvencije.
MINUS
b. Postoje li zakonske osnove ili druge mjere (procedure) koje bi osigurale da žrtve nasilja prema ženama i u porodici imaju pristup zdravstvenim i socijalnim službama? Da li su ove žrtve posebno priznate u zakonodavstvu, internim i drugim dokumentima? Da li su zaposleni u zdravstvu i socijalnim službama obučeni kako da postupaju prema žrtvama nasilja prema ženama i u porodici, posebno (a) šta su potrebe i prava žrtava i (b) kako da koriste mehanizam upućivanja u cilju da se obezbjedi adekvatna podrška? Treba li oni da upute žrtve policiji, tužilaštvu ili drugim relevantnim službama? Da li su zaposleni iz sektora pravosuđa obučeni da upute žrtve na zdravstvene i socijalne službe? Da li su zdravstvene i socijalne službe adekvatno opremljene (odgovarajućim finansijskim i ljudskim resursima) da obezbjede dugotrajnu pomoć, kao što su savjetovanje, zdravstvenu i finansijsku podršku? Da li postoji pravilo o maksimalnom broju posjeta tim službama ili ograničenom vremenu za pružanje takve pomoći? Ako postoji, molimo, objasnite.
Odgovor:
b. Postoje li zakonske osnove ili druge mjere (procedure) koje bi osigurale da žrtve nasilja prema ženama i u porodici imaju pristup zdravstvenim i socijalnim službama? Da li su ove žrtve posebno priznate u zakonodavstvu, internim i drugim dokumentima? Da li su zaposleni u zdravstvu i socijalnim službama obučeni kako da postupaju prema žrtvama nasilja prema ženama i u porodici, posebno (a) šta su potrebe i prava žrtava i (b) kako da koriste mehanizam upućivanja u cilju da se obezbjedi adekvatna podrška? Treba li oni da upute žrtve policiji, tužilaštvu ili drugim relevantnim službama? Da li su zaposleni iz sektora pravosuđa obučeni da upute žrtve na zdravstvene i socijalne službe? Da li su zdravstvene i socijalne službe adekvatno opremljene (odgovarajućim finansijskim i ljudskim resursima) da obezbjede dugotrajnu pomoć, kao što su savjetovanje, zdravstvenu i finansijsku podršku? Da li postoji pravilo o maksimalnom broju posjeta tim službama ili ograničenom vremenu za pružanje takve pomoći? Ako postoji, molimo, objasnite.
Odgovor:
MINUS
[1] Dok „opšte službe“ vodi ili finansira država, veliku većinu specijalizovanih usluga nude nevladine organizacije. Obaveza iz člana 20 stav 1. propisuje da državne usluge socijalne zaštite kao što su stanovanje, zapošljavanje ili službe za nezaposlene, državne usluge obrazovanja i obuke, državna psihološka i pravna savjetovališta, ali i usluge finansijske podrške, treba da odgovore, tamo gdje je to neophodno, na specifične potrebe žrtava oblika nasilja obuhvaćenih ovom konvencijom. Iako se mnoge žrtve već nalaze među korisnicima ovih usluga, to ne znači da one zadovoljavaju ili ne uzimaju u obzir u dovoljnoj mjeri ili sistematski njihovu posebno tešku situaciju i traumu. Članice Konvencije stoga imaju obavezu da obezbijede žrtvama pristup takvim uslugama, podržavajući tretman i pravilan odgovor na njihove potrebe. Službe zdravstvene i socijalne zaštite često prve dolaze u dodir sa žrtvama. Stav 2. ima za cilj da obezbijedi da su ove službe adekvatno opremljene da odgovore na njihove dugoročne potrebe. Uz to, naglašava značaj obuke zaposlenih o različitim oblicima nasilja, specifičnim potrebama žrtava i podržavajućem odgovoru na te potrebe.
[2] Rasprostranjenost i karakteristike nasilja prema ženama u BiH, Agencija za ravnopravnost spolova BiH, Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice, Sarajevo, 2013. Dostupno na: http://goo.gl/YSXhqJ. Faktori nasilja nad ženama ispitivani su samo u kontekstu partnerskog i nasilja u porodici, ali ne i u široj zajednici. Analizom je ustanovljeno da se kao značajni faktori nasilja nad ženama javljaju tip nasilja u kome žena živi, materijalni standard njenog domaćinstva, kulturni činioci poput stavova prema rodnim ulogama i kultura regulisanja konflikata u porodici, kao i prisustvo različitih porodičnih problema. Stope prevalencije nasilja nad ženama u porodici više su u seoskim sredinama nego u gradskim (49,2% prema 44,3%). Materijalna deprivacija značajno povećava rizike od porodičnog nasilja. Tako je nasilju izloženo 19,7% žena koje žive u domaćinstvima koja nisu deprivirana, a 26,3% žena koje žive u depriviranim domaćinstvima. U porodicama u kojima je utvrđeno nasilje nad ženama izraženiji su patrijarhalni stavovi prema rodnim ulogama, mada su oni generalno visoki u cijelom uzorku. Kultura “tolerancije na nasilno rješavanje konflikata” povećava rizike od nasilja nad ženama u porodici, kao i prisustvo različitih problema poput bolesnog ili nepokretnog člana, alkoholizma ili agresivnog ponašanja člana/ova. Tako je u porodicama u kojima ima teško bolesnih ili nepokretnih članova više od trećine žena (33,4%) iskusilo nasilje, dok je u porodicama bez ovakvih teškoća bilo 19% žena koje su doživjele nasilje. U porodicama u kojima postoji problem alkoholizma gotovo 60% žena u čak 58,7% slučajeva iskusilo je nasilje, dok je u porodicama bez ovakvog problema 20% žena doživjelo nasilje, str. 19, 81-89, 109.
[3] Analiza politika socijalnog uključivanja žena žrtava nasilja u porodici / Fedra Idžaković, Arijana Ćatović, Radmila Žigić, Mirjana Vlaho, Mirjana Brajković, Aleksandra Petrić. Udružene žene: Banja Luka, 2012, str. 24. Dostupno na: http://goo.gl/WSl9K8.
[4] Isto, str. 31.
[5] Zakon o radu Federacije BiH (“Službene novine Federacije BiH“, br. 43/99, 32/00, 29/03) i Zakon o radu Republike Srpske, prečišćni tekst (”Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 55/07).
[6] Zakon o radu FBiH, čl. 5.
[7] Član 5, izuzimajući otkazivanje ugovora o radu, nadalje čl. 107–110.
[8] Zakon o posredovanju u zapošljavanju i socijalnoj sigurnosti nezaposlenih osoba FBiH (“Službene novine Federacije BiH“, br. 41/01, 22/05 i 09/08) i Zakon o posredovanju u zapošljavanju i pravima za vrijeme nezaposlenosti Republike Srpske (”Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 30/10).
[9] Zakon o posredovanju u zapošljavanju i socijalnoj sigurnosti nezaposlenih osoba u Kantonu Sarajevo („Službene novine Kantona Sarajevo“, br. 04/04 i 29/09).
[10] Npr. Program mjera za podsticaj zapošljavanja i održavanja više stope zaposlenosti u Kantonu Sarajevo sa načinom i kriterijima za realizaciju u 2011. godini.
[11] Zakon o posredovanju u zapošljavanju i socijalnoj sigurnosti nezaposlenih osoba FBiH, član 8.
[12] Status nezaposlene osobe imaju nezaposlene osobe koje su sposobne za rad a koje nisu vlasnice privrednog društva niti ostvaruju dividendu po osnovu vlasničkog udjela te da ne ostvaruju prihod po bilo kojem osnovu (u oba slučaja prihod od ovih djelatnosti je limitiran na određen iznos), ne može biti vlasnica obrta, baviti se privrednom djelatnošću, niti ostvarivati pravo na penziju, odnosno da nije učenica, odnosno studentkinja, te da aktivno traži posao.
[13] Osoba u trenutku nezaposlenosti mora imati najmanje osam mjeseci neprekidnog rada ili osam mjeseci sa prekidima u posljednjih 18 mjeseci, odnosno isti period u kojem je poslodavac redovno uplaćivao ili izmirio sve obaveze prema propisima koji regulišu sistem obaveznih doprinosa. Osim toga, nezaposlena osoba se mora prijaviti na evidenciju u službi zapošljavanja u roku od 30 dana od dana kada je dobila otkaz ili je završila redovno školovanje.
[14] Dostupno na: http://www.fzzz.ba/Javni_Poziv_zaposljavanje.pdf
[15] Dostupno na: http://www.zzzrs.net/images/uploads/javni_pozivi/jp_ssnesp_2013.pdf
[16] Kao što su osobe sa invaliditetom, žene i muškarci nezaposleni duže od 15 mjeseci; žene i muškarci starosne dobi preko 40 godina; mladi starosne dobi od 15 do 24 godine sa niskim stepenom obrazovanja ili prekinutim srednjim obrazovanjem; mladi starosne dobi od 15 do 24 godine sa nižim i srednjim stepenom obrazovanja nezaposleni duže od šest mjeseci; osobe sa višim i visokim stepenom obrazovanja nezaposleni duže od 12 mjeseci; povratnici; socijalno ugrožene osobe (korisnici prava iz socijalne zaštite), Romi itd.
[17] Strategija zapošljavanja u Bosni i Hercegovini 2010–2014, Strategija zapošljavanja Fedreacije Bosne i Hercegovine 2009–2013. i Strategija zapošljavanja Republike Srpske 2011–2015.
[18] Zakon o socijalnoj zaštiti („Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 37/12).
[19] Član 17 Zakona o socijalnoj zaštiti Republike Srpske.
[20] Pregled strateških dokumenata u BiH, Direkcija za evropske integracije. Dostupno na: http://goo.gl/bD1hhE.
[21] Što znamo o ekonomskom nasilju nad ženama?, BaBe, str. 84. Dostupno na: http://goo.gl/51Y3Ec.
UBL AC NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE
Lara ene, Mostar Medica, Zenica Prava za sve Buducnost, Modrica
Savet Evrope
 
UBL AC NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE Lara ene, Mostar Medica, Zenica Prava za sve Buducnost, Modrica Savet Evrope
 
Kampanju podržava:
EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost autorki i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.
Kampanju podržava:
EU    EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost autorki i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.