A tolerišem nasilje nad ženama.
A tolerišem nasilje nad ženama.
Član 18 - Opšte obaveze
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinirane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Udruženja građana i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad sa počiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć kod pojedinačnih odnosno kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizovane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni ljekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i bezbjednost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekavanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime takozvane „časti“
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presuda treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog razrješenja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
Član 58 - Zastarjelost
Član 59 - Boravišni status
Član 60 - Rodno zasnovani zahtjevi za azil
Član 61 - Zabrana protjerivanja, odnosno vraćanja (non-refoulement)
 
Član 18 - Opšte obaveze
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinirane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Udruženja građana i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad sa počiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć kod pojedinačnih odnosno kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizovane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni ljekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i bezbjednost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekavanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime takozvane „časti“
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presuda treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog razrješenja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
Član 58 - Zastarjelost
Član 59 - Boravišni status
Član 60 - Rodno zasnovani zahtjevi za azil
Član 61 - Zabrana protjerivanja, odnosno vraćanja (non-refoulement)
 
Član 18 - Opšte obaveze
1. Članice će preduzeti neophodne zakonodavne ili druge mjere zaštite svih žrtava od daljeg nasilja.

2. Članice će preduzeti neophodne zakonodavne ili druge mjere, u skladu sa međunarodnim pravom, da obezbijede odgovarajuće mehanizme za djelotvornu saradnju između svih nadležnih državnih organa, uključujući sudove, javna tužilaštva, organe unutrašnjih poslova, lokalne i regionalne uprave, kao i nevladine organizacije i ostale relevantne organizacije i lica, u pružanju zaštite i podrške žrtvama i svjedocima svih oblika nasilja obuhvaćenih Konvencijom, uključujući i upućivanje na opšte i specijalizovane službe podrške, navedene u članu 20 i 22 ove Konvencije.

3. Članice će obezbijediti da mjere koje preduzimaju u skladu sa ovim poglavljem ispunjavaju sljedeće kriterijume:
- da su zasnovane na razumijevanju nasilja nad ženama i nasilja u porodici iz rodne perspektive i da su usmjerene na ljudska prava i bezbjednost žrtve;
- da su zasnovane na integrisanom pristupu koji uzima u obzir odnos između žrtava, učinilaca, djece i njihovog šireg društvenog okruženja;
- imaju za cilj izbjegavanje sekundarne viktimizacije;
- imaju za cilj osnaživanje i ekonomsku nezavisnost žena žrtava nasilja;
- da, tamo gdje je to prikladno, različite službe za zaštitu i podršku žrtava budu u istim prostorijama;
- da odgovaraju na specifične potrebe ugroženih osoba, uključujući i djecu-žrtve, i da su im dostupne.

4. Pružanje usluga ne smije da zavisi od spremnosti žrtve da podnese prijavu ili svjedoči protiv bilo kog učinioca.

5. Članice će preduzeti odgovarajuće mjere za pružanje konzularne i druge vrste zaštite svojim državljanima i drugim žrtvama koje imaju pravo na takvu zaštitu u skladu sa svojim obavezama i međunarodnim pravom.
 
0 – pitanje nije regulisano zakonom/politikom, ili postojeća regulativa je vrlo daleko od standarda Konvencije (standard iz Konvencije se smatra minimalnim standardom)
1 – postoji regulacija, ali nije postignut standard Konvencije (u rešenju i/ili primjeni)
2 – postignut standard Konvencije ili sasvim blizu standardu u rešenju
3 - postignut standard Konvencije ili sasvim blizu standardu u rešenju i u primjeni
4 – pitanje je u državi riješeno iznad standarda Konvencije SE
Opšta procjena čl. 18 Opšte obaveze
Poređenje između država čl. 18 Opšte obaveze
PITANJA
 
a. Kakve su procedure i usluge dostupne žrtvama nasilja prema ženama i nasilja u porodici u vašoj zemlji kako bi se zaštitile od daljeg nasilja na svojoj teritoriji? Navedite vrstu procedura i vrste predmeta.
Odgovor: Zakoni koji obezbjeđuju sudsku zaštitu žrtava nasilja prema ženama i nasilja u porodici su detaljno navedeni u poglavlju koje se odnosi na član 5 Konvencije, dok se o sredstvima građanskopravne i sudske zaštite detaljnije informacije mogu naći u narednim poglavljima.
PLUS
a. Kakve su procedure i usluge dostupne žrtvama nasilja prema ženama i nasilja u porodici u vašoj zemlji kako bi se zaštitile od daljeg nasilja na svojoj teritoriji? Navedite vrstu procedura i vrste predmeta.
Odgovor: Zakoni koji obezbjeđuju sudsku zaštitu žrtava nasilja prema ženama i nasilja u porodici su detaljno navedeni u poglavlju koje se odnosi na član 5 Konvencije, dok se o sredstvima građanskopravne i sudske zaštite detaljnije informacije mogu naći u narednim poglavljima.

Unaprijeđenje socijalne i druge zaštite žrtava nasilja prema ženama i nasilja u porodici detaljno je propisano Strategijom zaštite od nasilja u porodici 2011-2015, koja je predvidjela razvoj programa za prevenciju nasilja, podršku porodici u prevenciji nasilja, dalji razvoj normativnog okvira u oblasti zaštite, jačanje saradnje organa, ustanova, organizacija i drugih pravnih i fizičkih lica koja se bave zaštitom; sticanja novih znanja i vještina svih koji se bave zaštitom, unaprjeđenje sistema za prikupljanje i analizu podataka i izvještavanja o slučajevima nasilja. U toku je proces izrade nove strategije, jer je prethodna istekla, a da nije realizovala neke od ključnih mjera, poput uspostavljanja nacionalne sos linije, jedinstvene bazu podataka o nasilju, djelotvornih programa za prevenciju nasilja i podršku porodici, a ni međusektorska saradnja još uvijek nije na zadovoljavajućem nivou. Stoga će se značajan broj mjera prenijeti u narednu strategiju.

Protokolom o postupanju, prevenciji i zaštiti od nasilja u porodici, koji je proizašao iz pomenute Strategije, službena lica koja dođu u kontakt sa žrtvom nasilja pružiće joj hitnu pomoć i podršku iz svoje nadležnosti i obezbijediti redovan kontakt i praćenje. Za planiranje usluga i mjera zaštite žena žrtava nasilja i drugih članova porodice izloženih nasilju obezbjeđuje se multidisciplinarni pristup i multisektorska saradnja. Protokolom je predviđena izrada individualnog plana zaštite koji mora da osigura bezbjednost žrtve, da zaustavi nasilje, da zaštiti prava žrtve, da omogući da žrtva slobodno predlaže mjere u svom najboljem interesu, da dobije usluge koje služe njenom oporavku, osnaživanju i osamostaljivanju. Planirane mjere moraju biti međusobno dobro usaglašene i usmjerene na izbjegavanje sekundarne viktimizacije žrtve.

Međutim, iako su navedene procedure i usluge za zaštitu i podršku žrtvama dobro osmišljene, njihova primjena u praksi je nezadovoljavajuća i zahtijeva hitnu reakciju svih aktera uključenih u zaštitu. To potvrđuju rezultati monitoringa postupanja institucija u zaštiti ljudskih prava žrtava nasilja nad ženama i nasilja u porodici koji je sproveo NVO Centar za ženska prava u saradnji sa NVO Sigurna ženska kuća i SOS Telefonom za žene i djecu žrtve nasilja Nikšić, u Podgorici i Nikšiću u periodu od avgusta 2013. do jula 2014. godine1. Pomenute nevladine organizacije su pored direktnog praćenja više od 30 sudskih postupaka i 200 institucionalnih procedura u vezi sa nasiljem, informacije pribavile i kroz intervjue sa žrtvama nasilja u porodici koje su se obraćale Centru za ženska prava, Sigurnoj ženskoj kući i SOS telefonu za žene i djecu žrtve nasilja - Nikšić, a kojih je u 2013. godini bilo ukupno 655. Intervjui su obavljeni i sa predstavnicima organa za prekršaje i policije u Podgorici i Nikšiću, kao i kroz pismenu i usmenu komunikaciju sa predstavnicima drugih relevantnih institucija. U izvještaju ovih nevladininih organizacija se konstatuje da su ključni nalazi praćenja predmeta iz krivičnog postupka u vezi nasilja u porodici razlog za zabrinutost, jer izostaje fizička zaštita žrtava u toku, a najčešće i po okončanju postupka. Nepoštovanje načela hitnosti, trajanje krivičnog postupka, nedostatak fizičke zaštite za žrtve i činjenica da veliki broj žrtava nije upoznat sa procedurama, samo su neki od ključnih razloga za gubitak povjerenja u državne institucije i povlačenje žrtava iz daljeg učešća u postupku.

Monitoring je isto tako pokazao da policija ne evidentira sve prijave koje je žrtva nasilja podnijela, posebno ako je nasilje prijavila pozivom na telefon broj 122, pa čak ni sve koje je podnijela lično, usmenim putem, naročito one koje su rezultirale upozorenjem policije učiniocu nasilja, najčešće bez kontakta sa tužiocem. Upozorenje je najčešće usmeno i bez ikakve službene zabilješke koja bi bila dostupna kao dokaz u slučaju da žrtva ponovo prijavi nasilje. Takvo postupanje direktno utiče na blažu kvalifikaciju djela u slučaju ponovne prijave, samim tim i na blažu kaznenu politiku.

Na blagu kaznenu politiku ukazuju i dostupni statistički podaci – evidentna je tendencija izricanja uslovnih kazni (66%), a veliki je i broj odbijajućih i oslobađajućih presuda (52%) u 2013. godini2. To dovodi u pitanje svrhu prijavljivanja nasilja – kako opštu prevenciju tj. sprječavanje počinilaca u ponavljanju djela, tako i pristup pravdi i zaštitu žrtava, ali i društvenu osudu nasilja.

Blaga kaznena politika ukazuje na to da na institucionalnom nivou postoji duboko nerazumijevanje prirode ovog problema i situacija u kojima može doći do nasilja, kao i njegovih posljedica po žrtve, članove porodice i društvo u cjelini.

U više slučajeva koji su bili predmet monitoringa, napravljen je propust i uslovna osuda nije opozvana kad osuđeno lice ponovi prestup. Slična situacija se dešava i kod kršenja zaštitnih mjera propisanih Zakonom o zaštiti od nasilja u porodici. To se dešava zbog izostanka nadzora nad poštovanjem uslovne osude ili zaštitnih mjera i slabe koordinacije između institucija odgovornih za zaštitu od nasilja. Osim toga, odsustvo postupaka za nepoštovanje zaštitnih mjera, ukazuje da policija kao nadležni organ, ne vrši nadzor nad zaštitnim mjerama i propušta da samoinicijativno informiše tužilaštvo u slučaju njihovog nepoštovanja.

Primijećeno je da ishod većine prijava za nasilje zavisi od volje žrtve da učestvuje u postupku i da je čest slučaj da policija i tužilaštvo odustaju od procesuiranja predmeta ukoliko se žrtva povuče iz postupka. U jednom od slučajeva koji su praćeni, žrtva je pod pritiskom nasilnika odustala od prijave. Iako se radilo o predmetu sa izraženim stepenom nasilja (o čemu je postojala i medicinska dokumentacija) predmet je obustavljen, a protiv žrtve je pokrenut postupak zbog davanje lažnog iskaza, a prema žrtvi nasilja upotrijebljen institut odloženog gonjenja3.

Posebne usluge – kao što su sigurne kuće i SOS telefoni – detaljno su opisane u dijelu analize člana 22 specijalizovane usluge podrške.
MINUS
b. Da li su usvojene zakonodavne ili druge mjere za obezbjeđivanje odgovarajuće i efikasne saradnje između pravosuđa, javnih tužilaca, institucija za sprovođenje zakona, regionalnih i lokalnih vlasti, i/ili nevladinih organizacija, ili drugih relevantnih aktera u cilju zaštite i podrške žrtvama? Da li su ovi mehanizmi institucionalizovani (u zvaničnim protokolima ili drugim dokumentima) ili su rezultat neformalnih dogovora (na sastancima, okruglim stolovima i u sličnim prilikama)? Molimo vas da navedete informacije o nivou saradnje (državne, regionalne, lokalne itd.) i prirodi saradnje (vrsta slučaja, politike itd.).4
Odgovor: Kao što jenavedeno u prethodnim poglavljima, radi obezbjeđenja efikasnije saradnje između aktera sistema zaštite od nasilja u porodici potpisan je Protokol o postupanju, prevenciji i zaštiti od nasilja u porodici. Dužnost postupanja u slučajevima nasilja u porodici imaju policija, centar za socijalni rad, zdravstvo, pravosuđe, kao i predškolske, osnovnoškolske i srednjoškolske ustanove u slučajevima kada su uključena djeca kao žrtve nasilja ili svjedoci nasilja. Protokol definiše odgovornosti i uloge pojedinačnih organa u smislu koordinacije i saradnje u slučaju nasilja u porodici. Svi organi obuhvaćeni Protokolom dužni su oformiti spise predmeta prema pravilima struke i dati ih na uvid, po potrebi, drugim organima s obavezom čuvanja tajnosti podataka.
PLUS
b. Da li su usvojene zakonodavne ili druge mjere za obezbjeđivanje odgovarajuće i efikasne saradnje između pravosuđa, javnih tužilaca, institucija za sprovođenje zakona, regionalnih i lokalnih vlasti, i/ili nevladinih organizacija, ili drugih relevantnih aktera u cilju zaštite i podrške žrtvama? Da li su ovi mehanizmi institucionalizovani (u zvaničnim protokolima ili drugim dokumentima) ili su rezultat neformalnih dogovora (na sastancima, okruglim stolovima i u sličnim prilikama)? Molimo vas da navedete informacije o nivou saradnje (državne, regionalne, lokalne itd.) i prirodi saradnje (vrsta slučaja, politike itd.).4
Odgovor: Kao što jenavedeno u prethodnim poglavljima, radi obezbjeđenja efikasnije saradnje između aktera sistema zaštite od nasilja u porodici potpisan je Protokol o postupanju, prevenciji i zaštiti od nasilja u porodici. Dužnost postupanja u slučajevima nasilja u porodici imaju policija, centar za socijalni rad, zdravstvo, pravosuđe, kao i predškolske, osnovnoškolske i srednjoškolske ustanove u slučajevima kada su uključena djeca kao žrtve nasilja ili svjedoci nasilja. Protokol definiše odgovornosti i uloge pojedinačnih organa u smislu koordinacije i saradnje u slučaju nasilja u porodici. Svi organi obuhvaćeni Protokolom dužni su oformiti spise predmeta prema pravilima struke i dati ih na uvid, po potrebi, drugim organima s obavezom čuvanja tajnosti podataka. Takođe, svi organi dužni su odrediti lice zaduženo za sprovođenje Protokola u svim institucijama i o podacima te osobe obavijestiti sve institucije. Iskustvo klijentkinja ženskih nevladinih organizacija pokazuje da institucije ne razmjenjuju informacije u dovoljnoj mjeri što dodatno komplikuje njihovu ulogu u procedurama koje slijede nakon prijave nasilja.

Kao očigledan nedostatak se izdvaja to što nije definisan način kontrole i monitoringa realizacije međuinstitucionalne saradnje, a pogotovo njene efikasnosti u smislu prevencije i zaštite žena i svih drugih žrtava nasilja u porodici.
MINUS
c. Da li su ove mjere u skladu sa standardima utvrđenim Konvencijom, član 18, stav 3.5 Da li su ove mjere (procedure i usluge) besplatne? Navedite vrstu troškova, ako postoje. Ko finansira ove mjere (državni budžet, međudržavna zajednica i/ili neko drugi)?
Odgovor: Mjere predviđene Protokolom o postupanju, prevenciji i zaštiti od nasilja u skladu su sa standardima člana 18, stav 3 Konvencije u pogledu rodno senzitivnog pristupa u radu, fokusa na ljudskim pravima i bezbjednosti žrtve kao i integrisanog pristupa. Ipak, u praksi izostaje dosljedna primjena Protokola. Kada je u pitanju izbjegavanje sekundarne viktimizacije,osnaživanje i ekonomska nezavisnost žena žrtava nasilja, može se primjetiti da ne postoji odgovarajuća usklađenost. U tom smislu, kao poseban problem i dalje se izdvaja pitanje odštete za žrtve nasilja,  s obzirom da se o imovinskopravnom zahtjevu gotovo nikada ne odlučuje u krivičnom postupku.
PLUS
c. Da li su ove mjere u skladu sa standardima utvrđenim Konvencijom, član 18, stav 3.5 Da li su ove mjere (procedure i usluge) besplatne? Navedite vrstu troškova, ako postoje. Ko finansira ove mjere (državni budžet, međudržavna zajednica i/ili neko drugi)?
Odgovor: Mjere predviđene Protokolom o postupanju, prevenciji i zaštiti od nasilja u skladu su sa standardima člana 18, stav 3 Konvencije u pogledu rodno senzitivnog pristupa u radu, fokusa na ljudskim pravima i bezbjednosti žrtve kao i integrisanog pristupa. Ipak, u praksi izostaje dosljedna primjena Protokola. Kada je u pitanju izbjegavanje sekundarne viktimizacije,osnaživanje i ekonomska nezavisnost žena žrtava nasilja, može se primjetiti da ne postoji odgovarajuća usklađenost. U tom smislu, kao poseban problem i dalje se izdvaja pitanje odštete za žrtve nasilja,  s obzirom da se o imovinskopravnom zahtjevu gotovo nikada ne odlučuje u krivičnom postupku. Izvor sekundarne viktimizacije može biti i odlaganje ročišta,jer žrtve rijetko angažuju advokata,a ponovno pojavljivanje na sudu predstavlja dodatni stres, budući da su primorane da se više puta susrijeću sa okrivljenima, njihovom advoktima, rodbinom i prijateljima, pri čemu su često izložene pritiscima, prijetnjama i uvredalPosebno zabrinjava činjenica  da je ključni dokazni metod u postupanju sudija suočavanje žrtve i počinioca . Osim toga, žrtve se uglavnom saslušavaju u prisustvu okrivljenih, nemaju fizičku zaštitu priikom pristupa ili odlaska iz suda, , što u konačnom može dovesti do ponovne viktimizacije i odustajanja od postupka.

Mjere nijesu  usklađene ni kada je u pitanju zadovoljavanje specifičnih potreba svih kategorija ranjivih lica. Neophodno je preduzeti posebne mjere zaštite koje odgovaraju  potrebama posebno ranjivih  lica

Nedovoljan je i broj raspoloživih usluga podrške i zaštite, pogotovo specijalizovanih usluga.

Usklađenost ostalih mjera je analizirana u okviru ostalih članova Konvencije.

MINUS
d. Mora li žrtva da sarađuje sa vlastima, odnosno svjedoči protiv učinioca ili podnese tužbu, kako bi imala na raspolaganju usluge kao što su smještaj, pomoć, ili neophodne informacije? Da li se pravna pomoć odobrava u zavisnosti od stepena saradnje žrtve?
Odgovor: Žrtva nasilja ima na raspolaganju usluge koje pružaju nevladine organizacije bez obzira na to da li sarađuje sa vlastima, svjedoči protiv učinioca ili podnosi tužbu. Pravo na besplatnu pravnu pomoć kao i drugu raspoloživu pomoć nije uslovljeno saradnjom žrtve nasilja. Međutim, pravo na posebnu zaštitu u okviru krivičnog postupka kao i izvan okvira suda koje se crpi iz odobrenog statusa zaštićenog svjedoka ili programa zaštite je namijenjeno za svjedoke, odnosno oštećene prilikom davanja iskaza, te stoga podrazumijevaju saradnju od strane žrtve (za više informacija o načinima zaštite svjedoka, odnosno oštećenih lica vidjeti analizu čl 56).
PLUS
d. Mora li žrtva da sarađuje sa vlastima, odnosno svjedoči protiv učinioca ili podnese tužbu, kako bi imala na raspolaganju usluge kao što su smještaj, pomoć, ili neophodne informacije? Da li se pravna pomoć odobrava u zavisnosti od stepena saradnje žrtve?
Odgovor: Žrtva nasilja ima na raspolaganju usluge koje pružaju nevladine organizacije bez obzira na to da li sarađuje sa vlastima, svjedoči protiv učinioca ili podnosi tužbu. Pravo na besplatnu pravnu pomoć kao i drugu raspoloživu pomoć nije uslovljeno saradnjom žrtve nasilja. Međutim, pravo na posebnu zaštitu u okviru krivičnog postupka kao i izvan okvira suda koje se crpi iz odobrenog statusa zaštićenog svjedoka ili programa zaštite je namijenjeno za svjedoke, odnosno oštećene prilikom davanja iskaza, te stoga podrazumijevaju saradnju od strane žrtve (za više informacija o načinima zaštite svjedoka, odnosno oštećenih lica vidjeti analizu čl 56).

I žrtve trgovine ljudima imaju na raspolaganju usluge kao što su smještaj, zdravstvena, pravna i psihološka pomoć i pravo na informacije, bez obzira na spremnost da sarađuju sa vlastima. Naime, Crna Gora je do sada usvojila i inkorporirala u svoj zakonodavni okvir Konvenciju  UN-a protiv transnacionalnog organizovanog kriminala (2000) i Protokol za sprječavanje, suzbijanje i kažnjavanje trgovine ljudima, posebno ženama i djecom, ratifikovala Konvenciju Savjeta Evrope o borbi protiv trgovine ljudima , Konvenciju UN-a o pravima djeteta i oba protokola (Fakultativni protokol uz Konvenciju o pravima djeteta koji se odnosi na prodaju djece, dječju prostituciju i dječju pornografiju i Fakultativni protokol o zabrani uključivanja djeteta u oružani sukob).
MINUS
e. Da li žrtve državljani drugih zemalja imaju pravo na ove usluge? Ako je odgovor potvrdan, navedite zemlje koje su obuhvaćene tim posebnim mjerama, ukoliko je moguće. Kakav je status azilanata, lica bez državljanstva, odnosno zakonskog boravka itd.?
Odgovor: Strani državljani i lica bez državljanstva ostvaruju pravo na sudsku zaštitu i raspoložive usluge podrške jednako kao crnogorski državljani, pod uslovom da se može zasnovati nadležnost domaćeg suda u kontekstu datih okolnosti. Pravo na besplatnu pravnu pomoć lice može ostvariti bez državljanstva (apatrid) koje zakonito boravi u Crnoj Gori i lice koje traži azil u Crnoj Gori, zatim stranac sa stalnim nastanjenjem, odnosno stalnim boravkom ili odobrenim privremenim boravkom i drugo lice koje zakonito boravi u Crnoj Gori, kao i drugo lice u skladu sa potvrđenim i objavljenim međunarodnim ugovorom.
PLUS
e. Da li žrtve državljani drugih zemalja imaju pravo na ove usluge? Ako je odgovor potvrdan, navedite zemlje koje su obuhvaćene tim posebnim mjerama, ukoliko je moguće. Kakav je status azilanata, lica bez državljanstva, odnosno zakonskog boravka itd.?
Odgovor: Strani državljani i lica bez državljanstva ostvaruju pravo na sudsku zaštitu i raspoložive usluge podrške jednako kao crnogorski državljani, pod uslovom da se može zasnovati nadležnost domaćeg suda u kontekstu datih okolnosti. Pravo na besplatnu pravnu pomoć lice može ostvariti bez državljanstva (apatrid) koje zakonito boravi u Crnoj Gori i lice koje traži azil u Crnoj Gori, zatim stranac sa stalnim nastanjenjem, odnosno stalnim boravkom ili odobrenim privremenim boravkom i drugo lice koje zakonito boravi u Crnoj Gori, kao i drugo lice u skladu sa potvrđenim i objavljenim međunarodnim ugovorom. Prava iz oblasti socijalne zaštite takođe mogu ostvarivati i strani državljani i lica bez državljanstva, ukoliko imaju status stranca sa odobrenim privremenim boravkom ili stalnim nastanjenjem u Crnoj Gori. Što se tiče zdravstvene zaštite, tumačenjem zakonskih odredaba izvodi se zaključak da stranci sami snose troškove za pruženu hitnu medicinsku pomoć ili druge vrste zdravstvene zaštite, ako međunarodnim ugovorom nije drukčije određeno. Ipak, shodno Protokolu o postupanju, prevenciji i zaštiti od nasilja u porodici, zdravstvene ustanove su dužne svakoj žrtvi nasilja, bez obzira na rezidentnost, dati povrednu listu po službenoj dužnosti bez naplate i u slučaju sumnje na bilo koji oblik nasilja navedeno upisati u zdravstvenu dokumentaciju i o činjenicama saznatim i utvrđenim pregledom izdati zdravstvenu dokumentaciju bez naplate. Takođe, u skladu sa Zakonom o azilu6, lica kojima je priznat status izbjeglice ili pravo na dodatnu zaštitu imaju pravo na socijalnu zaštitu najduže jednu godinu od konačnosti rješenja kojim im je priznat status, kao i na zdravstvenu zaštitu do sticanja svojstva osiguranika. Osim toga, izričito im je priznat slobodan pristup sudovima i pravnoj pomoći.
MINUS
[1] Izvještaj je rezultat je projekta “Zaštita i pristup pravdi žena žrtava nasilja u porodičnom kontekstu” čiji je nosilac NVO Centar za ženska prava, a koji je realizovan zahvaljujući finansijskoj podršci Biroa za borbu protiv međunarodne trgovine drogom i sprovođenje zakona (INL) State Deapartmenta preko Ambasade Sjedinjenih Američkih Država u Podgorici u okviru Programa podrške civilnom društvu u oblasti krivičnog pravosuđa.
[2] Informacija o implementaciji Strategije zaštite od nasilja u porodici za 2013. godinu, Ministarstvo rada i socijalnog staranja, Podgorica, maj 2014.godine
[3] Institut odloženog gonjenja predstavlja vid „nepokretanja“ krivičnog postupka za krivična djela za koja je propisana novčana kazna ili kazna zatvora do 5 godina, uz ispunjenje određenih obaveza od strane osumnjičenog prema oštećenom ilI državi, koje je osumnjičeni prihvatio i koje mu je državni tužilac odredio, pri čemu je za neke od tih obaveza, kao poseban conditio sine qua non, potrebna i saglasnost oštećenog (član 272 stav 5 Zakonika o krivičnom postupku, “Službeni list CG”, br. 57/09 i 49/10)
[4] Pravilna saradnja se može definisati kao adekvatna i relevantna, a efektivna podrazumjeva blagovremenu koordinaciju orijentisanu na rezultat.
[5] Važno: Ovaj član obuhvata i svjedoke, tako da posebnu pažnju treba posvetiti djeci, kao svjedocima u procjeni ovih mehanizama. Takođe, termin „ranjive žrtve“, uključuje: trudnice i žene sa malom djecom, osobe sa invaliditetom, osobe koje žive u ruralnim i udaljenim oblastima, narkomane, prostitutke, nacionalne manjine, migrante, uključujući migrante bez dokumenata i izbjeglice, gej muškarce, lezbejke, biseksualne i transseksualne osobe, HIV pozitivne osobe, beskućnike, djecu, stara lica (videti stav 87 Eksplanatornog izveštaja).
[6] Službeni list RCG, br. 45/2006.
Sigurna enska kuca AC UBL NSRP Drutvo SOS telefon CZR WAVE EWL
Centar za enska prava SOS telefon Nikic
Savet Evrope
 
Sigurna enska kuca AC UBL NSRP Drutvo SOS telefon CZR WAVE EWL Centar za enska prava SOS telefon Nikic Savet Evrope
 
Kampanju podržavaju:
EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost Sigurne ženske kuće i ni na koji način ne odražava stavove donatora.
Kampanju podržavaju:
EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost Sigurne ženske kuće i ni na koji način ne odražava stavove donatora.