Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Nevladine organizacije i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad s učiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć prilikom ulaganja pojedinačnih/kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizirane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lijekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i sigurnost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekivanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime tzv. časti
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presude treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog rješavanja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
 
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 3 – Definicije
Član 5 - Obaveze država i dužna pažnja
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
Član 8 - Finansijska sredstva
Član 9 - Nevladine organizacije i civilno društvo
Član 10 - Koordinaciono tijelo
Član 11 - Prikupljanje podataka i istraživanje
Član 15 - Obuka stručnjaka
Član 16 - Programi preventivne intervencije i programi za rad s učiniocima nasilja
Član 18 - Opšte obaveze
Član 19 - Informisanje
Član 20 - Opšte usluge podrške
Član 21 - Pomoć prilikom ulaganja pojedinačnih/kolektivnih žalbi
Član 22 - Specijalizirane usluge podrške
Član 23 - Sigurne kuće
Član 24 - SOS telefoni
Član 25 - Podrška za žrtve seksualnog nasilja
Član 26 - Zaštita i podrška za djecu svjedoke
Član 27 - Prijavljivanje
Član 28 - Prijavljivanje stručnjaka
Član 29 - Građanske parnice i pravni lijekovi
Član 30 - Naknada
Član 31 - Starateljstvo, pravo na posjetu i sigurnost
Član 32 - Građanske posljedice prinudnih brakova
Član 33 - Psihičko nasilje
Član 34 - Proganjanje
Član 35 - Fizičko nasilje
Član 36 - Seksualno nasilje, uključujući silovanje
Član 37 - Prinudni brak
Član 38 - Genitalno sakaćenje žena
Član 39 - Prinudni abortus i prinudna sterilizacija
Član 40 - Seksualno uznemiravanje
Član 41 - Pomaganje odnosno podstrekivanje i pokušaj
Član 42 - Neprihvatljiva opravdanja za krivična djela, uključujući i djela počinjena u ime tzv. časti
Član 43 - Važenje krivičnih djela
Član 44 - Nadležnost
Član 45 - Sankcije i mjere
Član 46 - Otežavajuće okolnosti
Član 47 - Presude treće članice
Član 48 - Zabrana procesa obaveznog alternativnog rješavanja sporova odnosno određivanja kazne
Član 49 - Opšte obaveze
Član 50 - Neposredni odgovor, prevencija i zaštita
Član 51 - Procjena rizika i upravljanje rizikom
Član 52 - Hitne mjere zaštite
Član 53 - Mjere zabrane prilaska odnosno zaštite
Član 54 - Istrage i dokazi
Član 55 - Postupci ex parte i ex officio
Član 56 - Mjere zaštite
Član 57 - Pravna pomoć
 
Član 7 - Sveobuhvatne i koordinisane politike
1. Članice će preduzeti neophodne zakonodavne odnosno druge mjere za usvajanje i primjenu djelotvornih, sveobuhvatnih i koordinisanih državnih politika koje obuhvataju sve relevantne mjere za sprečavanje i borbu protiv svih vidova nasilja obuhvaćenih ovom konvencijom i nude holistički odgovor na nasilje nad ženama.

2. Članice će osigurati da politike koje se navode u stavu 1. stave prava žrtve u središte svih mjera i da se primjenjuju kroz djelotvornu saradnju svih nadležnih organa, institucija i organizacija.

3. Mjere koje se preduzimaju u skladu s ovim članom uključiće, prema potrebi, sve nadležne aktere, kao što su državni organi, nacionalne, regionalne i lokalne skupštine i uprave, državne institucije za zaštitu ljudskih prava i organizacije civilnog društva.
 
0 - pitanja nisu regulisana zakonom / politike ili postojeće odredbe nisu u skladu sa standardima Konvencije (standardi Konvencije smatraju se minimalnim standardima);
1 - uporište u zakonima postoji, ali ne zadovoljava standarde Konvencije (normativno i / ili u primjeni);
2 - standard Konvencije dostignut u zakonima, ili je blizu dostizanja standarda;
3 - standard Konvencije dostignut i u primjeni, ili je blizu dostizanja standarda;
4 - pitanje u zemlji riješeno je na bolji način nego što je utvrđeno standardima Konvencije.
Opšta procjena čl. 7 Sveobuhvatne i koordinisane politike
Poređenje između država čl. 7 Sveobuhvatne i koordinisane politike
PITANJA
 
a. Da li postoje zakoni i podzakonski akti, kao što su pravila i propisi, specifični protokoli ili drugi pravni ili dokumenti javnih politika (državne strategije, akcioni planovi, državni regionalni/lokalni strateški dokumenti itd.), koji definišu uloge i odgovornosti određenih institucija/aktera u (a) zaštiti, (b) prevenciji i/ili (c) gonjenju slučajeva nasilja nad ženama i u porodici? Ako je odgovor potvrdan, nabrojte ga/ih i navedite uloge i odgovornosti. Da li su ovi dokumenti pravno obavezujući ili su više instruktivne prirode? Ko je odgovoran za implementaciju ovih standarda? Ko i na koji način prati primenu ovih standarda?
Odgovor: Nekoliko pravno obavezujućih dokumenta propisuje obaveze institucija/aktera u postupcima pomoći, podrške i zaštite žrtava nasilja. Zakon o ravnopravnosti polova u Bosni i Hercegovini1 članom 4 propisuje, između ostalog, da su nadležne vlasti obavezne preduzeti odgovarajuće mjere radi eliminacije i sprečavanja nasilja po osnovu pola u javnoj i privatnoj sferi života, te osigurati instrumente pružanja zaštite, pomoći i naknade žrtvama.
PLUS
a. Da li postoje zakoni i podzakonski akti, kao što su pravila i propisi, specifični protokoli ili drugi pravni ili dokumenti javnih politika (državne strategije, akcioni planovi, državni regionalni/lokalni strateški dokumenti itd.), koji definišu uloge i odgovornosti određenih institucija/aktera u (a) zaštiti, (b) prevenciji i/ili (c) gonjenju slučajeva nasilja nad ženama i u porodici? Ako je odgovor potvrdan, nabrojte ga/ih i navedite uloge i odgovornosti. Da li su ovi dokumenti pravno obavezujući ili su više instruktivne prirode? Ko je odgovoran za implementaciju ovih standarda? Ko i na koji način prati primenu ovih standarda?
Odgovor: Nekoliko pravno obavezujućih dokumenta propisuje obaveze institucija/aktera u postupcima pomoći, podrške i zaštite žrtava nasilja. Zakon o ravnopravnosti polova u Bosni i Hercegovini1 članom 4 propisuje, između ostalog, da su nadležne vlasti obavezne preduzeti odgovarajuće mjere radi eliminacije i sprečavanja nasilja po osnovu pola u javnoj i privatnoj sferi života, te osigurati instrumente pružanja zaštite, pomoći i naknade žrtvama. Ovim članom se propisuje i da su nadležne vlasti obavezne preduzeti odgovarajuće mjere, uključujući a ne ograničavajući se, na oblast obrazovanja radi eliminacije predrasuda, običaja i svih drugih praksi baziranih na ideji inferiornosti ili superiornosti bilo kojeg pola, kao i na stereotipnim ulogama osoba muškog i ženskog pola. Ovo uključuje, ali nije ograničeno na edukaciju i podizanje svijesti među državnim službenicima, u javnosti i na druge načine.
Pored Zakona o ravnopravnosti polova u BiH, i zakoni Republike Srpske i Federacije BiH propisuju obaveze intitucija, odnosno aktera u postupku asistencije žrtvama nasilja, konkretno, nasilja u porodici. Zakoni o zaštiti od nasilja u porodici (Federacije Bosne i Hercegovine2 i Republike Srpske3) propisuju uloge i odgovornosti svih subjekata koji su u funkciji zaštite od nasilja u porodici. Već u članu 1 Zakon o zaštiti od nasilja u porodici (Federacije Bosne i Hercegovine) propisuje da se njime uređuje, između ostalog, i međusobna povezanost svih subjekata koji su u funkciji zaštite od nasilja u porodici i druga pitanja od značaja za zaštitu od nasilja u porodici, dok je članom 3 propisano da primjenu i provođenje ovog zakona u skladu sa svojim nadležnostima osiguravaju opštinski sud - prekršajno odjeljenje suda, policija, organ starateljstva i druge institucije nadležne za socijalnu i zdravstvenu zaštitu. Osim upućivanja na aktere koji su nadležni da štite žrtve nasilja u porodici, propisana je i obaveza njihovog zajedničkog i koordiniranog djelovanja, ali i obaveza prema kojoj sa žrtvama nasilja (i nasilnim osobama) mogu da rade samo uposlenici koji su posebno edukovani za rad sa navedenim osobama. Zakonom o zaštiti od nasilja u porodici FBiH propisano je, u članu 39, i da su nadležne institucije iz člana 8 stav 1. ovog zakona4 kao i nadležni pravosudni organi dužni da, za područje jedne ili više opština, potpišu protokol o saradnji kojim će biti utvrđena međusobna prava i obaveze u postupku prijavljivanja slučajeva nasilja u porodici, pružanja zaštite žrtvama nasilja u porodici, kao i u radu sa nasilnim osobama. Članom 40. propisano je da je policijska uprava dužna voditi evidenciju o prijavljenim slučajevima nasilja u porodici i o provođenju izrečenih zaštitnih mjera a da je nadležni sud dužan voditi evidenciju o podnesenim zahtjevima za izricanje zaštitnih mjera i o izrečenim zaštitnim mjerama. Organ starateljstva dužan je voditi evidenciju o izrečenim zaštitnim mjerama osobama koje su štićene zaštitnom mjerom i o nasilnim osobama kojima su izrečene zaštitne mjere. Propisano je da će se podzakonskim aktima propisati sadržaj i oblik evidencija5. Takođe je propisano da se sve evidencije treba da vode u skladu sa članom 18 Zakona o ravnopravnosti spolova u Bosni i Hercegovini6 i da se obavezno dostavljaju Gender centru Federacije Bosne i Hercegovine najkasnije do 10. januara za prethodnu godinu. Članom 41 propisane su obaveze policijske uprave: Policijska uprava dužna je odmah obavijestiti organ starateljstva o slučaju nasilja u porodici, kao i dostaviti službene zabilješke koje vodi vezano uz slučajeve nasilja u porodici radi evidencije i prevencije. Policijska uprava je po saznanju o nepostupanju po izrečenoj zaštitnoj mjeri od osobe kojoj je izrečena zaštitna mjera dužna bez odlaganja obavijestiti nadležni sud sa prijedlogom za izricanje novčane kazne u skladu sa članom 45 ovog zakona7. Članom 42 propisane su obaveze organa starateljstva: Organ starateljstva dužan je pratiti izvršenje izrečene mjere, obavještavati nadležni sud o izvršenju mjere, predložiti prekid ili produženje ili zamjenu mjere drugom mjerom. Organ starateljstva dužan je dostaviti sudu izvještaj o izvršenju zaštitne mjere najkasnije u roku od šest mjeseci, a na zahtjev suda, prema potrebi, i ranije. Član 43. propisuje da nadzor nad provođenjem ovog zakona vrši Federalno ministarstvo pravde a da je Vlada Federacije obavezna jednom godišnje podnijeti redovni godišnji izvještaj o provođenju Zakona o zaštiti od nasilja u porodici Parlamentu Federacije Bosne i Hercegovine.
Zakon o zaštiti od nasilja u porodici Republike Srpske, kao i gore pomenuti zakon, u članu 1. propisuje da se njime uređuju, između ostalog, ko su subjekti zaštite kao i postupak zaštite žrtava nasilja u porodici. Članom 9 ovog zakona propisano je da su zaštitu, pomoć i podršku žrtvama nasilja u porodici dužni pružiti pripadnici Ministarstva unutrašnjih poslova, tužilaštvo, centri za socijalni rad, odnosno službe socijalne zaštite, zdravstvene i obrazovne ustanove i nadležni sud, te da su ovi subjekti zaštite dužni postupati u skladu sa odredbama ovog zakona i pružiti zaštitu, podršku i pomoć žrtvama nasilja u porodici bez obzira na to da li je protiv učinioca pokrenut krivični ili prekršajni postupak. U glavi III – postupak ostvarivanja zaštite žrtava nasilja u porodici, u članu 11 propisuje se da su subjekti zaštite dužni bez odlaganja obezbijediti hitno rješavanje predmeta nasilja u porodici, vodeći računa da su interes i dobrobit žrtve prioritet u tim postupcima, a naročito ako je žrtva dijete, starije lice, lice sa invaliditetom i lice pod starateljstvom, te da su dužni da međusobno sarađuju i razmjenjuju potrebne podatke i informacije. Članom 12 propisano je da su članovi porodice, subjekti zaštite, kao i zaposleni u obrazovnim, socijalnim i zdravstvenim ustanovama, kao i svaki drugi građanin, dužni odmah nakon saznanja da je počinjeno nasilje u porodici ili da postoje osnovi sumnje da je počinjeno nasilje u porodici, to prijaviti policiji. Nakon prijema prijave da je učinjeno nasilje u porodici, policija je dužna da odmah o tome obavijesti centar za socijalni rad, koji će odmah neposredno pružiti socijalnu zaštitu i psihosocijalnu pomoć žrtvi, preduzeti druge mjere iz svoje nadležnosti, te o tome sačiniti službeni izvještaj. Zdravstvena ustanova omogućiće žrtvi besplatan ljekarski pregled radi utvrđivanja postojanja povreda fizičkog ili psihičkog integriteta. O izvršenom nasilju u porodici policija odmah obavještava i nadležnog tužioca i, uz izvještaj, dostavlja prikupljene dokaze i obavještenja o tome. Članom 21 propisana je obaveza centru za socijalni rad da obrazuje stručni tim od predstavnika te ustanove, organa i službi jedinice lokalne samouprave, policije, nevladinih organizacija i stručnjaka koji se bave pitanjima porodice i nasilja u porodici radi utvrđivanja plana pomoći žrtvi i koordinacije aktivnosti u procesu pomoći žrtvi, u skladu sa njenim potrebama i izborom. Član 34 propisuje da su subjekti zaštite i druga tijela ovlašćena za postupanje po ovom zakonu dužni voditi evidenciju o preduzetim radnjama po ovom zakonu i podatke o broju pokrenutih i završenih postupaka i drugih preduzetih mjera, te izvještaje o tome dostavljati Ministarstvu porodice, omladine i sporta koje prikuplja, obrađuje i evidentira podatke o nasilju u porodici8. Član 41 propisuje da nadzor nad sprovođenjem ovog zakona vrši Ministarstvo porodice, omladine i sporta a da Gender centar prati primjenu ovog zakona sa aspekta ispunjavanja obaveza iz domaćih i međunarodnih standarda za suzbijanje i sprečavanje nasilja nad ženama i rodno zasnovanog nasilja i standarda za ravnopravnost polova.
Na osnovu svega iznesenog, moglo bi se zaključiti da pravno obavezujući dokumenti u oblasti ravnopravnosti polova, kao i u oblasti zaštite od nasilja u porodici, definišu uloge i odgovornosti za institucije/aktere u zaštiti, sprečavanju i/ili procesuiranju slučajeva nasilja nad ženama i nasilja u porodici, i pružaju adekvatan pravni okvir za zaštitu, pomoć i podršku žrtvama nasilja u porodici, sprečavanje i/ili procesuiranje učinioca nasilja u porodici.
MINUS
b. Da li postoje zakoni i podzakonski akti, kao što su pravila i propisi, specifični protokoli ili drugi pravni ili dokumenti javnih politika (državne strategije, akcioni planovi, državni regionalni/lokalni strateški dokumenti itd.), koji definišu međusektorsku, i/ili međuvladinu saradnju i koordinaciju u: (a) zaštiti, (b) prevenciji i/ili (c) gonjenju slučajeva nasilja nad ženama i u porodici? Šta je cilj uspostavljanja ovih mjera / usvajanja ovih procedura? Molimo vas da navedete definiciju njihovog cilja, ako je moguće. Navedite ko učestvuje u ovom integrisanom pristupu, kao što je definisano u relevantnim dokumentima. Molimo vas da date pregled njihovih uloga i odgovornosti u vezi sa aspektima saradnje i komunikacije. Da li su to pravno obavezujući dokumenti ili su više instruktivne prirode? Ko je odgovoran za zajedničke napore i za realizovanu komunikaciju i saradnju? Molimo da date definiciju, ako je moguće. Da li ove politike zahtevaju zajednički rad na pojedinačnim slučajevima, i/ili na strateškom i/ili zakonodavnom nivou? Da li je potrebno izveštavanje o zajedničkom napretku i, ako jeste, kome? Da li je Koordinaciono tijelo osnovano da nadgleda integrisani odgovor na nasilje nad ženama i u porodici? Kakav mandat ima Koordinaciono tijelo? Kakve mjere može da preduzme Koordinaciono tijelo u slučajevima kada ne dođe do komunikacije i saradnje?
Odgovor: U BiH se unazad nekoliko godina intenzivno radi na uspostavljanju mehanizama koji će unaprijediti saradnju i koordinaciju između ili unutar sektora nadležnih za pružanje zaštite žrtvama, sprečavanje ponavljanja nasilja i procesuiranje slučajeva nasilja. Ovi mehanizmi se još uvijek ne odnose na sve oblike nasilja nad ženama već isključivo na žrtve nasilja u porodici.
PLUS
b. Da li postoje zakoni i podzakonski akti, kao što su pravila i propisi, specifični protokoli ili drugi pravni ili dokumenti javnih politika (državne strategije, akcioni planovi, državni regionalni/lokalni strateški dokumenti itd.), koji definišu međusektorsku, i/ili međuvladinu saradnju i koordinaciju u: (a) zaštiti, (b) prevenciji i/ili (c) gonjenju slučajeva nasilja nad ženama i u porodici? Šta je cilj uspostavljanja ovih mjera / usvajanja ovih procedura? Molimo vas da navedete definiciju njihovog cilja, ako je moguće. Navedite ko učestvuje u ovom integrisanom pristupu, kao što je definisano u relevantnim dokumentima. Molimo vas da date pregled njihovih uloga i odgovornosti u vezi sa aspektima saradnje i komunikacije. Da li su to pravno obavezujući dokumenti ili su više instruktivne prirode? Ko je odgovoran za zajedničke napore i za realizovanu komunikaciju i saradnju? Molimo da date definiciju, ako je moguće. Da li ove politike zahtevaju zajednički rad na pojedinačnim slučajevima, i/ili na strateškom i/ili zakonodavnom nivou? Da li je potrebno izveštavanje o zajedničkom napretku i, ako jeste, kome? Da li je Koordinaciono tijelo osnovano da nadgleda integrisani odgovor na nasilje nad ženama i u porodici? Kakav mandat ima Koordinaciono tijelo? Kakve mjere može da preduzme Koordinaciono tijelo u slučajevima kada ne dođe do komunikacije i saradnje?
Odgovor: U BiH se unazad nekoliko godina intenzivno radi na uspostavljanju mehanizama koji će unaprijediti saradnju i koordinaciju između ili unutar sektora nadležnih za pružanje zaštite žrtvama, sprečavanje ponavljanja nasilja i procesuiranje slučajeva nasilja. Ovi mehanizmi se još uvijek ne odnose na sve oblike nasilja nad ženama već isključivo na žrtve nasilja u porodici. Zajedničke intervencije različitih institucija i profesija u rješavanju problema nasilja u porodici i kooordinacija njihovog rada se uređuje minimalnim standardima o postupanju subjekata zaštite u slučajevima nasilja u porodici i/ili protokolima o saradnji. Važeće javne politike u oblasti nasilja u porodici u Bosni i Hercegovini, Strategija za prevenciju i borbu protiv nasilja u porodici (2013-2017)9 i Strategija za borbu protiv nasilja u porodici u Republici Srpskoj do 2013. godine10, posebno izdvajaju saradnju i koordinaciju aktera uključenih u slučajeve nasilja u porodici11.
Za potrebe analize predstaviće se saradnja i koordinacija onako kako su predstavljene u Strategiji za prevenciju i borbu protiv nasilja u porodici od 2013 – 2017 (Strategija FBiH) koja je, druga po redu, usvojena 2013. godine i kao takva predstavlja posljednji usvojen i objavljen12 dokument javne politike u ovoj oblasti, i Opštem protokolu o postupanju u slučajevima nasilja u porodici u Republici Srpskoj, koji je potpisan 25.11.2013, na Međunarodni dan borbe protiv nasilja protiv žena13.
Strategija FBiH sadrži posebno poglavlje naslovljeno kao: „Razvijanje multidisciplinarnog pristupa pomoći žrtvi nasilja“. Multidisciplinarni pristup se ovim dokumentom definiše kao zajednička intervencija različitih institucija i profesija u rješavanju problema nasilja u porodici. Strategija FBiH, kao i zakon, upućuje na koordinaciju multidisciplinarnog rada uređenu protokolima o saradnji. U Federaciji Bosne i Hercegovine, kako je u Strategiji FBiH navedeno, potpisano je osam kantonalnih protokola o međusobnoj saradnji kantonalnih institucija u pružanju pojedinih vidova pomoći žrtvama nasilja u porodici, a pristupilo im je 72% opština u Federaciji Bosne i Hercegovine. Uspostavljanje međusobne saradnje i propisivanje procedura u postupanju svih institucija u pružanju pomoći žrtvama nasilja, (policija, zdravstveni radnici, socijalni radnici, obrazovne ustanove i sudstvo i nevladine organizacije) smatra se garancijom adekvatnije zaštite svake žrtve nasilja u porodici, uključujući i djecu. Prepoznajući potrebu preventivnog djelovanja čiji je cilj smanjenje rasprostranjenosti porodičnog nasilja, u jednom broju lokalnih zajednica u Federaciji Bosne i Hercegovine (opštine Bihać, Goražde, Prača, Ustikolina, Grad Mostar i dr.) usvojeni su planovi prevencije. U Strategiji FBiH se ukazuje na značaj ovih planova i u pogledu činjenice da su u budžetima lokalnih zajednica osigurana i sredstva za finansiranje aktivnosti iz planova prevencije. Posebno se napominje da su ovi planovi prevencije razvijani kroz UNDP/UNFPA projekat „Prevencija i suzbijanje rodno zasnovanog nasilja u BiH“14. Strategija FBiH kao poseban, peti po redu, strateški cilj određuje „multidisciplinarni pristup u lokalnim zajednicama u pružanju odgovarajućih vidova zaštite i tretmana žrtava nasilja u porodici i rada sa osobama koje su počinile nasilje u porodici“. Problem nasilja u porodici se Strategijom FBiH vidi kao izuzetno složen problem koji zahtijeva multidisciplinarni pristup i to ne samo unutar jedne profesije/jedne institucije već i međuprofesionalno i na nivou više institucija. U Strategiji FBiH se prepoznaje da interventni sistem u Federaciji BiH i lokalnim strukturama koje su obavezane prve da reaguju kada se nasilje prijavi, još uvijek nije adekvatno obučen i umrežen na način da se svaki slučaj nasilja u porodici adekvatno rješava i ukazuje da to doprinosi nedovoljnoj zaštiti i tretmanu žrtava nasilja, a vrlo često i dodatnoj viktimizaciji žrtve čime se krše njena osnovna ljudska prava. Strategijom se prepoznaje potreba razvijanja integrisanog multidisciplinarnog pristupa u radu sa korisnicima kako bi im se pružila kvalitetna socijalna, psihosocijalna, psihološka, medicinska, pravna pomoć i zaštita, te sigurnost.
Dalje se navodi da multidisciplinarni pristup problemu omogućava njegovo sagledavanje sa svih strana, te treba da raspodijeli uloge subjekata vezanih za jedan problem, kao i da izolovana reakcija jednog tijela, u okviru njegovih nadležnosti, ne može zadovoljiti potrebu sistemskog djelovanja i reagovanja na problem nasilja u porodici. Prepoznaje se da je značajan napredak moguće ostvariti samo sinhronizovanim djelovanjem svih nadležnih tijela, u okviru njihovih nadležnosti baziranim na jasnim uputama i razvijenom sistemu komunikacije i saradnje. Kako bi se navedeno i ostvarilo, planira se uspostavljanje referalnih mehanizmima (Protokola) kojima će se detaljno definisati pravni osnov za postupanje, principi postupanja, aktivnosti koje će preduzimati i način njihovog preduzimanja, način ostvarivanja međusobne saradnje, kako i kada će zajednički djelovati prema žrtvi i počiniocu nasilja, a kada i kako odvojeno, na koji način voditi evidenciju, kako komunicirati s medijima, kako pratiti efekte referalnih mehanizama, i kako o njima izvještavati. Strategija kao primjere kantona u kojima je napravljen značajan napredak u umrežavanju institucija i njihovom međusobnom djelovanju u procesu zaštite žrtve nasilja u porodici navodi Zeničko-dobojski, Sarajevski kanton i Tuzlanski kanton. Kao strateški cilj programa pod nazivom „Protokoli o saradnji“ definisano je uspostavljanje jasnih komunikacionih protokola kojima se razjašnjava uloga svih subjekata u kontekstu sumnje ili prijave nasilja u porodici osnažuje sistemsko reagovanje na problem jer se radi o mehanizmu multisektorskog i multidisciplinarnog pristupa.
Navedeni protokoli pojašnjavaju uloge i obaveze svih nadležnih tijela i njihovih zaposlenih, odnosno definišu sve relevantne adrese u lancu komunikacije, te vrstu i način upućivanja potrebnih informacija od jednog subjekta (sektora) prema drugom, kao i sistem zaštite tih informacija. Takođe, predstavljaju efikasan način implementiranja pozitivnog zakonodavstva u praksi15. U pogledu obaveze izvještavanja o napretku i nadgledanja integrisanog odgovora na nasilje nad ženama i nasilje u porodici, Vlada Federacije BiH je formirala Stručni tim koji će pratiti implementaciju strategije. Strategijom FBiH je propisano da će kantonalni stručni tim za izradu i praćenje provođenja kantonalnog akcionog plana/programa (čije je formiranje preporučeno u ovoj strategiji) prikupiti izvještaje od svih jedinica za implementaciju (agencija, drugih ministarstva i sl) o implementiranim aktivnostima, napraviti pregled trendova u kantonu kad je u pitanju nasilje u porodici, te takve izvještaje poslati Stručnom timu koji je formirala Vlada Federacije BiH i Gender Centru Federacije BiH koji je zadužen za koordinaciju rada. Navedeni stručni tim će, kako se navodi, pored analize trendova i implementacije akcionog plana za federalne institucije, objediniti i izvještaje kantonalnih stručnih timova. Izvještavanje po Strategiji FBiH će biti jednom godišnje, u dvije faze, i to: do kraja februara (za prethodnu godinu) izvještaj o implementaciji akcionih planova i progresa u povlačenju finansijskih sredstava (područja 2 i 3) i do kraja juna (za prethodnu godinu) konačni izvještaj (područja 1—4), te de se uputiti Vladi Federacije BiH na razmatranje16.
Opštim protokolom o postupanju u slučajevima nasilja u porodici u Republici Srpskoj koji su potpisali Ministarstvo pravde Republike Srpske, Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske, Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske, Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske i Ministarstvo porodice, omladine i sporta Republike Srpske, se već u preambuli navodi da je nasilje u porodici neprihvatljivo i da se mora zaustaviti, da nasilje u porodici pogađa žene neravnomjerno, a da muškarci takođe mogu biti žrtve nasilja u porodici, da su djeca žrtve nasilja u porodici, kao i svjedoci nasilja u porodici, te da je cilj usvajanja Opšteg protokola unapređenje i jačanje međusobne saradnje u zaštiti, pomoći i podršci žrtvama nasilja u porodici i koordinisanog odgovora na suzbijanju i sprečavanju ponavljanja nasilja. U uvodu se navodi da je svrha Opšteg protokola o postupanju u slučajevima nasilja u porodici u Republici Srpskoj obezbjeđenje koordinisanog, efikasnog i sveobuhvatnog rada potpisnika Protokola u cilju trenutne pomoći, podrške i zaštite žrtava nasilja u porodici, suzbijanja i sprečavanja ponavljanja nasilja. Protokolom se referiše na Konvenciju Savjeta Evrope o sprečavanju i suzbijanju nasilja nad ženama i nasilja u porodici i ističe da nasilje nad ženama, uključujući nasilje u porodici, predstavlja jedan od najozbiljnijih oblika kršenja ljudskih prava u Evropi i da je još uvijek obavijen ćutanjem, te da je nasilje u porodici – nad ženama i drugim žrtvama poput djece, muškaraca i starih lica – takođe sakriven fenomen koji utiče na toliki broj porodica da se ne može zanemariti.
Ovim protokolom se ističe da je nasilje u porodici specifična vrsta nasilja koju učinilac vrši zloupotrebom moći čime ugrožava osnovna ljudska prava i dostojanstvo žrtve, ali i svakog člana porodice, radi čega je potrebno urediti postupanje i uspostavljanje saradnje svih subjekata zaštite u Republici Srpskoj u situacijama nasilja u porodici na jedinstven i sveobuhvatan način. Kao krajnji korisnici Protokola navode se svi članovi porodice, uključujući direktne žrtve (u najvećem broju žene) i žrtve koje svjedoče nasilju (u najvećem broju djeca), kao i učinioci nasilja. Ističe se da će se postupanjem sa dužnom pažnjom i u skladu sa Protokolom omogućiti povećana sigurnost od nasilja u porodici, u kratkom vremenu i uz manji trošak za društvo i pojedince. Kao prvi i rukovodeći princip postupanja svih potpisnika Protokola navodi se zaštita sigurnosti žrtve, zaustavljanjem nasilja i sprečavanjem ponavljanja nasilja, vodeći računa o izbjegavanju dodatne viktimizacije i povređivanja žrtve. Protokol sadrži: 1. Način postupanja subjekata zaštite koji u skladu sa odredbama Zakona o zaštiti od nasilja u porodici pružaju zaštitu, podršku i pomoć žrtvama nasilja u porodici, bez obzira na to da li je protiv učinioca pokrenut krivični ili prekršajni postupak, 2. Oblike i način saradnje i razmjene potrebnih podatka i informacija između subjekata zaštite, 3. Postupanje Ministarstva porodice, omladine i sporta kao resorno nadležnog Ministarstva za nadzor i praćenje primjene Zakona o zaštiti od nasilja u porodici i 4. Završne odredbe kojima se propisuje postupanje subjekata zaštite u skladu sa aktivnostima ovog protokola. Potpisnici ovog protokola obavezuju se da će, u okviru svojih nadležnosti, rukovodeći se principom zaštite sigurnosti žrtve suzbijanjem nasilja, zaustavljanjem nasilja i sprečavanjem njegovog ponavljanja, međusobno sarađivati i kreirati mehanizme za integrisan i koordinisan odgovor na nasilje u porodici na nivou Republike Srpske. Ovdje je potrebno istaći da se u završnim odredbama Protokola posebno navodi da se ovim Protokolom propisuju opšti standardi u postupanju čime se ne dovodi u pitanje postojanje sličnih dokumenata koje su akteri na suzbijanju i sprečavanju nasilja u porodici zaključili na nivou jedinice lokalne samouprave. Naprotiv, akteri se podstiču da postupaju u skladu sa postojećim protokolima ukoliko su u saglasnosti sa ovim protokolom, odnosno, ukoliko se njima na bolji i efikasniji način obezbjeđuje sveobuhvatan i koordinisan odgovor u cilju pomoći, podrške i zaštite žrtava nasilja u porodici. U suprotnom, postojeće protokole je potrebno uskladiti sa ovim protokolom, odnosno, direktno primjenjivati ovaj protokol.
MINUS
c. Da li se potrebe i prava žrtava tretiraju kao prioritet u radu institucija, grupa i tijela definisanih usvojenim zakonima i politikama? Da li su ovi usvojeni zakoni i regulisane politike Koordinacionog tela orijentisani ka žrtvi na način da se bave potrebama i pravima žrtava kao prioritetom? Molimo vas da identifikujete specifične ciljeve i zadatke kao što su definisani u relevantnim dokumentima ili mjerama da biste objasnili svoje analize/komentare.
Odgovor: Pored naprijed navedenog, i zakoni o zaštiti od nasilja u porodici, na različite načine, postavljaju potrebe i prava žrtava u centar djelovanja svih aktera kojima su, ovim i drugim zakonima, propisane obaveze postupanja u pogledu zaštite žrtava, sprečavanja ponavljanja nasilja i gonjenja učinilaca nasilja u porodici.
PLUS
c. Da li se potrebe i prava žrtava tretiraju kao prioritet u radu institucija, grupa i tijela definisanih usvojenim zakonima i politikama? Da li su ovi usvojeni zakoni i regulisane politike Koordinacionog tela orijentisani ka žrtvi na način da se bave potrebama i pravima žrtava kao prioritetom? Molimo vas da identifikujete specifične ciljeve i zadatke kao što su definisani u relevantnim dokumentima ili mjerama da biste objasnili svoje analize/komentare.
Odgovor: Pored naprijed navedenog, i zakoni o zaštiti od nasilja u porodici, na različite načine, postavljaju potrebe i prava žrtava u centar djelovanja svih aktera kojima su, ovim i drugim zakonima, propisane obaveze postupanja u pogledu zaštite žrtava, sprečavanja ponavljanja nasilja i gonjenja učinilaca nasilja u porodici.
Zakon o zaštiti od nasilja u porodici Republike Srpske u osnovnim odredbama propisuje da je cilj ovog zakona zaštita žrtava nasilja u porodici sprečavanjem i suzbijanjem nasilja u porodici kojim se krše ustavom i zakonima zagarantovana osnovna ljudska prava i slobode17, a Zakon o zaštiti od nasilja u porodici Federacije Bosne i Hercegovine propisuje da će se principi zaštite od nasilja u porodici uređeni ovim zakonom i drugim propisima, kao i međunarodni standardi koje je prihvatila Bosna i Hercegovina koji uređuju oblast nasilja u porodici, primjenjivati u svim slučajevima radi osiguranja najdjelotvornije zaštite za žrtve nasilja u porodici18.
Osim u uvodnom dijelu, ovi zakoni i kroz druge odredbe potvrđuju opredjeljenje prema kojem su potrebe i prava žrtava prioritet djelovanja. Tako je u Republici Srpskoj propisano da se zaštita od nasilja u porodici ostvaruje primjenom tog zakona i zakona kojima se uređuje upravni, prekršajni i krivični postupak, zaštita djece i maloljetnika u krivičnom postupku i postupak izvršenja krivičnih sankcija19 čime je, indirektno, organima koji sprovode ove postupke, kao jedno od načela postupanja u slučajevima nasilja u porodici, kao prioritet djelovanja, postavljena zaštita žrtava. Ovo se pravilo može vidjeti i iz obaveza koje su propisane subjektima zaštite, pa tako i onim prema kojima centar za socijalni rad obrazuje stručni tim od predstavnika te ustanove, organa i službi jedinice lokalne samouprave, policije, nevladinih organizacija i stručnjaka koji se bave pitanjima porodice i nasilja u porodici, radi utvrđivanja plana pomoći žrtvi i koordinacije aktivnosti u procesu pomoći žrtvi, u skladu sa njenim potrebama i izborom. Plan pomoći žrtvi posebno sadrži mjere koje je potrebno preduzeti u skladu sa zakonom kojim se uređuje socijalna, zdravstvena i dječija zaštita, a ako je žrtva dijete, plan pomoći žrtvi sadrži i mjere za zaštitu djeteta u skladu sa zakonom kojim se uređuju porodični odnosi i propisima kojima se uređuje zaštita prava djece20. Osim zakona kojim se propisuje zaštita od nasilja u porodici, i drugi propisi, kao npr. Zakon o socijalnoj zaštiti Republike Srpske21 takođe propisuju prava žrtava nasilja u porodici: djeca i punoljetna lica žrtve nasilja, osim što imaju pravo da budu zbrinute u ustanovama socijalne zaštite, imaju, kao korisnici socijalne zaštite, pravo na korišćenje prava iz socijalne zaštite, u slučaju potrebe za njima. Strategija primarne zdravstvene zaštite u Republici Srpskoj22 nalaže sveobuhvatnost pristupa pružanja zdravstvene zaštite, uzimajući u obzir sve faktore koji utiču na zdravlje populacije te aktivno djelovanje na otkrivanju nasilja u porodici i pružanju pomoći i podrške žrtvama. U Federaciji BiH tri kantonalna zakona o socijalnoj zaštiti23 identifikuju žrtve nasilja u porodici kao kategoriju korisnika socijalne zaštite i time im se priznaje pravo na korištenje propisanih oblika i mjera zaštite. Radi se na izradi novih zakona o socijalnoj zaštiti u Federaciji BiH, a radne verzije ovih zakona sadrže normu kojom se priznaje žrtvama nasilja status korisnika socijalne zaštite. U smislu pristupa zdravstvenoj zaštiti, Zakon o zdravstvenoj zaštiti Federacije BiH24 propisuje da su zdravstvenom zaštitom obuhvaćene, između ostalog, i žrtve nasilja u zajednici koje nisu zdravstveno osigurane po nekom drugom osnovu (član 12 stav 1).
MINUS
d. Da li postoje obaveze nastale iz pravnih ili političkih dokumenata ili su samo instruktivne prirode – obaveze uključivanja svih relevantnih državnih i nedržavnih aktera? Možete li da navedete institucije, državne i nedržavne aktere (sudstvo, policija, parlament, državne institucije za ljudska prava, nevladine organizacije itd.) identifikovane u dokumentu/-ima koji omogućavaju integrisani pristup u prevenciji i borbi protiv nasilja prema ženama i u porodici? Navedite ko je bio aktivan u kreiranju, praćenju i/ili sprovođenju tih dokumenata? Da li su NVO i drugi relevantni nedržavni akteri bili aktivni u kreiranju, praćenju i/ili sprovođenju tih dokumenata?
Odgovor: U izradi Strategije FBiH učestvovali su predstavnici/ce Federalnog ministarstva pravde, Federalnog ministarstva rada i socijalne politike, Federalnog ministarstva zdravstva, Federalnog ministarstva obrazovanja i nauke, Federalnog ministarstva unutrašnjih poslova, Federalnog zavoda za statistiku, Federalnog zavoda za zapošljavanje, Federalnog zavoda za programiranje razvoja, Zavoda za javno zdravstvo Federacije Bosne i Hercegovine, Gender Centra Federacije Bosne i Hercegovine, Agencije za ravnopravnost spolova Bosne i Hercegovine, Centra za edukaciju sudija i tužilaca i nevladinog sektora kroz „Sigurnu mrežu“, te dvije ekspertice za socijalnu zaštitu i sigurnost.
PLUS
d. Da li postoje obaveze nastale iz pravnih ili političkih dokumenata ili su samo instruktivne prirode – obaveze uključivanja svih relevantnih državnih i nedržavnih aktera? Možete li da navedete institucije, državne i nedržavne aktere (sudstvo, policija, parlament, državne institucije za ljudska prava, nevladine organizacije itd.) identifikovane u dokumentu/-ima koji omogućavaju integrisani pristup u prevenciji i borbi protiv nasilja prema ženama i u porodici? Navedite ko je bio aktivan u kreiranju, praćenju i/ili sprovođenju tih dokumenata? Da li su NVO i drugi relevantni nedržavni akteri bili aktivni u kreiranju, praćenju i/ili sprovođenju tih dokumenata?
Odgovor: U izradi Strategije FBiH učestvovali su predstavnici/ce Federalnog ministarstva pravde, Federalnog ministarstva rada i socijalne politike, Federalnog ministarstva zdravstva, Federalnog ministarstva obrazovanja i nauke, Federalnog ministarstva unutrašnjih poslova, Federalnog zavoda za statistiku, Federalnog zavoda za zapošljavanje, Federalnog zavoda za programiranje razvoja, Zavoda za javno zdravstvo Federacije Bosne i Hercegovine, Gender Centra Federacije Bosne i Hercegovine, Agencije za ravnopravnost spolova Bosne i Hercegovine, Centra za edukaciju sudija i tužilaca i nevladinog sektora kroz „Sigurnu mrežu“, te dvije ekspertice za socijalnu zaštitu i sigurnost. Stručni tim je imao i ekspertsku pomoć, konsultanta kojeg je osigurao UN WOMEN Ured u BiH. Stručni tim je održao šest radnih sastanaka i proveo javne rasprave u sjedištima svih deset kantona. Javnoj raspravi prisustvovala su 284 predstavnika i predstavnice nadležnih kantonalnih ministarstava, opština sa područja kantona, centara za socijalni rad, opštinskih sudova, kantonalnog suda i tužilaštva, zdravstvenih ustanova, odgojno-obrazovnih ustanova, nevladinih organizacija, jedan broj zastupnika/ca u Parlamentu Federacije BiH i kantonalnim skupštinama i drugih subjekata koji se bave pitanjem nasilja u porodici. Prije održavanja javnih rasprava dobijena su pozitivna mišljenja na Radni materijal strategije od resornih federalnih ministarstava, koja su usaglašena sa mišljenjima nadležnih kantonalnih ministarstava. U Republici Srpskoj Radna grupa za izradu Strategije za suzbijanje nasilja u porodici Republike Srpske za period 2014—2019, sačinjena je od predstavnica izvršne vlasti, akademske zajednice i stručnih tijela Vlade Republike Srpske. Na osnovu svega iznesenog, moglo bi se zaključiti da su pravni i politički dokumenti usklađeni sa članom 7 Konvencije.
MINUS
[1] Zakon o ravnopravnosti polova u Bosni i Hercegovini ("Službeni glasnik BiH", br. 16/03 i 102/09, prečišćeni tekst 32/10), dostupan na: http://www.arsbih.gov.ba/images/documents/zors_32_10.pdf, pristupljeno: 12.08.2013.
[2] Zakon o zaštiti od nasilja u porodici („Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine“, br. 20/13).
[3] Zakon o zaštiti od nasilja u porodici („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 102/12).
[4] Zdravstveni i socijalni radnici, nastavnici, odgajatelji, medicinske, obrazovne i druge ustanove i organi, kao i nevladine organizacije.
[5] U vrijeme završetka ove analize (oktobar 2013) nisu bili objavljeni.
[6] “(1) Svi statistički podaci i informacije koji se prikupljaju, evidentiraju i obrađuju u državnim organima na svim nivoima, javnim službama i ustanovama, državnim i privatnim preduzećima i ostalim subjektima moraju biti prikazani po spolu.
(2) Statistički podaci i informacije, koji se prikupljaju, evidentiraju i obrađuju, u skladu sa stavom (1) ovog člana, moraju biti sastavni dio statističke evidencije i dostupni javnosti.“
[7] „Član 45 Nepostupanje po izrečenim zaštitnim mjerama: Novčanom kaznom u iznosu od 1.000,00 KM do 1.500,00 KM bit će kažnjena za prekršaj osoba koja ne postupi prema izrečenoj zaštitnoj mjeri.“
[8] Sadržaj evidencije i izvještaja, uključujući priloge u vidu obrazaca za evidentiranje podataka za svakog od subjekata zaštite, propisan je Pravilnikom o sadržaju evidencija i izvještaja o nasilju u porodici (“Službeni glasnih Republike Srpske”, br. 71/13).
[9] Strategija za prevenciju i borbu protiv nasilja u porodici 2013–2017 („Službene novine Federacije BiH“, br. 22/13).
[10] Strategija za borbu protiv nasilja u porodici u Republici Srpskoj do 2013. godine („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 136/10).
[11] U Bosni i Hercegovini još jedan dokument javne politike “Strategija prevencije i borbe protiv nasilja u porodici za BiH za period 2009–2011. godine” koju je usvojilo Vijeće ministara, odobrila Parlamentarna skupština BiH, objavljena u „Službenom glasniku BiH“, br. 70/09, obrađuje nasilje u porodici. Kako se radi o dokumentu čiji je vremenski period važenja istekao, na njega se neće posebno referisati u studiji. Važno je, međutim, napomenuti, da je početkom 2013. godine Agencija za ravnopravnost spolova BiH započela aktivnosti na izradi Okvirne strategije za sprovođenje Konvencije Vijeća Evrope o sprečavanju i borbi protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici. “Ova će strategija”, kako se navodi u dokumentu u kojem su objavljeni rezultati prvog istraživanja o prevalenci nasilja prema ženama u BiH, “osigurati sveobuhvatan strateški i politički okvir za provođenje principa i ključnih ciljeva Konvencije, a radi unapređenja sistema prevencije nasilja, sveobuhvatne zaštite žrtava različitih vrsta nasilja nad ženama, osiguranja uvjeta za djelotvorne istrage i procesuiranje počinilaca nasilja uz osiguranje nadoknade štete žrtvama nasilja, a naročito radi definiranja integriranih politika za sprečavanje i borbu protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici na osnovu relevantnih administrativnih i alternativnih podataka o uzrocima, razmjerama i posljedicama nasilja nad ženama”: Rasprostranjenost i karakteristike nasilja prema ženama u BiH, str. 27.
[12] Nacrt Strategije za suzbijanje nasilja u porodici u Rebublici Srpskoj za period 2014—2019. godina je u fazi izrade, usvajanje i objavljivanje je planirano za drugi kvartal 2014. godine.
[13] Opšti protokol o postupanju u slučajevima nasilja u porodici u Republici Srpskoj („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 104/13).
[14] Strategija FBiH, str. 38—39.
[15] Strategija FBiH, str. 49—51.
[16] Strategija FBiH, str. 54—56.
[17] Član 2.
[18] Član 3.
[19] Član 3.
[20] Član 21.
[21] Zakon o socijalnoj zaštiti Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 37/12).
[22] Dostupna na: http://goo.gl/3yA6Mj.
[23] Kanton Sarajevo, Tuzlanski kanton i Zeničko-dobojski kanton.
[24] Zakon o zdravstvenoj zaštiti Federacije BiH („Službene novine Federacije BiH“, br. 46/10).
UBL AC NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE
Lara ene, Mostar Medica, Zenica Prava za sve Buducnost, Modrica
Savet Evrope
 
UBL AC NSRP Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE Lara ene, Mostar Medica, Zenica Prava za sve Buducnost, Modrica Savet Evrope
 
Kampanju podržava:
EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost autorki i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.
Kampanju podržava:
EU    EU
Sadržaj stranice je isključiva odgovornost autorki i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.